AFM: uitspraak rechter leidt tot minder effectief toezicht

AFM (logo)

De AFM gaat in hoger beroep tegen de uitspraak van de bestuursrechter van 20 december 2017, om meer duiding te krijgen over de interpretatie van de zorgplicht. Volgens de AFM leidt de uitspraak van de rechter namelijk tot minder effectief toezicht op accountantsorganisaties.

Eerder had de AFM al laten weten zeer waarschijnlijk in hoger beroep te gaan "mede omdat de AFM het van groot belang vindt dat ook rechtstreeks richting accountantsorganisaties kan worden opgetreden tegen ernstige tekortkomingen in individuele controles. Dit is internationaal een gangbare praktijk."

De AFM legde in 2016 KPMG, EY, PwC en Deloitte destijds boetes op voor het niet naleven van de zorgplicht op basis van tekortkomingen in die controles in de jaren 2011 en 2012. EY kreeg met ruim 2,2 miljoen euro de hoogste boete; bij PwC ging het om 845.000 euro. Medio 2016 tekenden PwC en vervolgens ook EY bezwaar aan tegen die boetes. KPMG en Deloitte besloten eerder zich bij de boetes neer te leggen.

Volgens de AFM is de consequentie van de uitspraak is dat de toezichthouder de accountantsorganisatie niet rechtstreeks meer kan aanspreken op basis van ernstige tekortkomingen in de kwaliteit van de controles van de jaarrekening. Juist die controle is voor gebruikers van de jaarrekening van belang en de AFM vindt het belangrijk dat er op dit terrein voor alle betrokkenen meer duidelijkheid komt.

"Meer duiding van de uitspraak is belangrijk, zodat kan worden vastgesteld of de AFM in de toekomst adequate handhavingsmaatregelen heeft om het toezicht op de kwaliteit van wettelijke controles op jaarrekeningen goed uit te oefenen. Ook wordt zo helder of het Nederlandse handhavingskader op dit punt nog wel aansluit bij wat internationaal gangbaar is", zo stelt de AFM.

Rechtszaak

Centrale vraag in de rechtszaak was of een overtreding van de zorgplicht kan worden vastgesteld, als na onderzoek van de AFM blijkt dat er ernstige tekortkomingen zijn in meerdere wettelijke controles van de jaarrekening, uitgevoerd door EY en PwC. De AFM heeft zich primair op het eindproduct (de controle op de jaarrekening) gericht. Op grond van tekortkomingen daarin heeft de AFM geconcludeerd dat de kwaliteitswaarborgen op organisatieniveau niet voldoende waren. De accountantsorganisaties zijn vervolgens beboet.

De rechter stelt echter dat tekortkomingen in de controlewerkzaamheden van de externe accountants kunnen duiden op een gebrekkige naleving van de zorgplicht door de accountantsorganisatie. Deze tekortkomingen zijn volgens de rechter echter op zichzelf niet voldoende om de accountantsorganisatie te beboeten voor nalatigheid ten aanzien van haar zorgplicht. Er had volgens de rechter rechtstreeks gemotiveerd moeten worden waar specifieke elementen in het kwaliteitsbeleid van de accountantsorganisaties hebben gefaald.

De consequentie van deze uitspraak is dat de AFM de accountantsorganisatie niet rechtstreeks meer kan aanspreken op basis van tekortkomingen in de kwaliteit van de wettelijke controles van de jaarrekening. Terwijl juist die controle voor gebruikers van de jaarrekening (zoals particuliere en institutionele beleggers) van belang is.

De AFM stelt dan ook dat op basis van deze uitspraak het toezicht van de AFM op de accountantssector minder effectief zou worden, omdat de zorgplicht het enige wettelijke aanknopingspunt is om de accountantsorganisatie verantwoordelijk te stellen voor de kwaliteit van de controle op jaarrekeningen. De AFM kan dan alleen nog via het tuchtrecht de individuele accountant verantwoordelijk houden voor fouten. Dat wordt door de AFM als minder effectief gezien en doet bovendien geen recht aan de verantwoordelijkheid die rust op accountantsorganisaties.

Reactie toevoegen

 
Lees meer over
AFM consulteert herziene beleidsregel informatieverstrekking

AFM consulteert herziene beleidsregel informatieverstrekking

De AFM consulteert de aanpassing van de beleidsregel Informatieverstrekking. De aanleiding hiervoor zijn nieuwe interpretaties van een aantal wettelijke normen en...

AFM focust op top 10-risico's financiële sector

AFM focust op top 10-risico's financiële sector

De AFM focust zich in 2018 in het toezicht op de top 10-risico's in de financiële sector. "Bestaande problemen willen we oplossen en nieuwe risico’s...

Wat betekent (robo-)advies voor het toezicht?

Wat betekent (robo-)advies voor het toezicht?

"Innovatieve producten en diensten brengen kansen met zich mee, zoals het stimuleren van veilig gedrag en meer toegankelijk (robo)advies. De ontwikkelingen moeten...

Raaijmakers weg bij AFM

Raaijmakers weg bij AFM

Karina Raaijmakers vertrekt bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Ze begint op 1 april als directeur Toezicht en Handhaving van de Nederlandse Zorgautoriteit...

Adviseurs gaan minder bijdragen aan toezichtskosten

Adviseurs gaan minder bijdragen aan toezichtskosten

Adviseurs en bemiddelaars gaan minder bijdragen aan de kosten van het doorlopende AFM-toezicht. Droegen zij tot nu toe 21,2 procent van de totale kosten bij, dit...

AFM kijkt naar financiële producten met duurzaamheidslabel

AFM kijkt naar financiële producten met duurzaamheidslabel

De AFM brengt dit jaar in kaart welke financiële producten in de retailmarkt een duurzaamheidslabel voeren. Dat staat in Agenda 2018 die de toezichthouder woensdag...