Besteedbaar inkomen sinds 1977 nauwelijks gestegen

Geldautomaat 2017

Huishoudens hebben de afgelopen vier decennia nauwelijks meer te besteden gekregen, zo blijkt uit economisch onderzoek van de Rabobank. De middenklasse kreeg het vooral vanaf de eeuwwisseling voor de kiezen.

Volgens de onderzoekers van RaboResearch blijft de groei van het inkomen van huishoudens sterk achter bij de groei van de economie. Een gemiddeld huishouden uit 2014 heeft, na inflatiecorrectie en het meewegen van de toename van het aantal huishoudens in Nederland, maar 18 procent meer te besteden in vergelijking met 1977. Dat terwijl het besteedbaar inkomen van huishoudens in de jaren zestig en zeventig zelfs verdubbelde.

Bedrijfsleven en overheid kregen in de loop van de jaren een steeds zwaarder aandeel in het nationaal inkomen. De belastingdruk nam toe en de zorgkosten stegen. Bedrijven zorgen dan wel voor werkgelegenheid, maar Nederland heeft een relatief groot aandeel aan multinationals en de winsten komen vaak ten goede aan aandeelhouders in het buitenland. Als de winsten al in Nederland blijven, dan is dat bij een zeer klein percentage zeer vermogende huishoudens.

Winsten opgepot
De groeiende winsten zijn de afgelopen decennia ook steeds vaker opgepot, bij kapitaal terecht gekomen en dus veel minder aan arbeid besteed, meldt RaboResearch. Het arbeidsinkomensaandeel daalt structureel in alle Westerse landen. Bedroeg de arbeidsinkomensquote (AIQ) -aandeel arbeid in het nationaal inkomen- in de jaren zeventig nog gemiddeld 78,5 procent, in 2016 was dat 73 procent. Een belangrijke oorzaak van de daling, is technologische ontwikkeling. Naast automatisering, speelt flexibilisering van arbeid in Nederland een grote rol. Werknemers nemen daardoor een veel minder sterke positie in.

Maatschappelijke onvrede
De middengroep kampt vanaf pakweg de eeuwwisseling met banenverlies als gevolg van automatisering. De arbeidsparticipatie van middelbaar opgeleiden neemt af, de werkloosheid neemt structureel toe sinds het nieuwe millennium en het besteedbare inkomen van deze groep daalt. De ongelijkheid neemt echter verder toe, want de hoogste inkomensgroepen wisten de afgelopen 15 jaar wel van inkomensstijgingen te profiteren.

RaboResearch geeft aan, dat een dalend arbeidsinkomensaandeel en een stagnerend huishoudinkomen er uiteindelijk toe kunnen leiden ‘dat de maatschappelijke onvrede steeds groter wordt’. Dit zou ‘protectionisme en populisme gemakkelijk in de hand werken’. 

Opvallende flexibilisering
Rabobank doet een aantal voorzetten voor verbetering. Zo zou de nadruk moeten liggen op de ontwikkeling van relevante, technologische vaardigheden. Belastingen (dus ook de herverdeling van inkomens) zouden internationaal gecoördineerd moeten worden. Ook de onderhandelingspositie van werknemers moet anders en beter worden georganiseerd, vinden de onderzoekers, zeker gezien de tanende rol van vakbonden, die sinds de jaren zeventig in rap tempo leden verliezen. RaboResearch pleit daarnaast voor een onderzoek naar de opvallende flexibilisering in Nederland. Alleen Polen en Slowakije kenden sinds het begin van deze eeuw een sterkere groei van het aantal flexwerkers en zelfstandigen.

Reactie toevoegen

 
Lees meer over
Financiële dode hoek

Financiële dode hoek

Het merendeel van de Nederlanders is niet klaar voor een financieel gezonde toekomst. Dat blijkt uit onderzoek van Rabobank dat is uitgevoerd door het Nibud. “In...

Rabo biedt lening aan startups zonder zekerheden

Rabo biedt lening aan startups zonder zekerheden

Rabobank heeft het Innovatie Fonds Rabobank (IFR) gelanceerd, een nieuwe financieringsoplossing om startups al in hun opstartfase financieel te ondersteunen. Startende...

Rabobank moet betalen na overkreditering

Rabobank moet betalen na overkreditering

De Rechtbank Amsterdam meent dat Rabobank zich heeft bezondigd aan overkreditering bij een hypotheek en laat de bank bijna 178.000 euro te vermeerderen met wettelijke...

Geldverstrekkers kondigen tariefsverlagingen aan

Geldverstrekkers kondigen tariefsverlagingen aan

De rente op de kapitaalmarkt toont zich stabiel met weinig hypotheekrentewijzigingen. Wel kondigden de meeste geldverstrekkers een verlaging van tarieven aan, aldus...

Kifid: geen schade door mismatch Rabobank

Kifid: geen schade door mismatch Rabobank

De Rabobank hoeft aan een ondernemer met een klacht over zijn rentederivaat geen schade te vergoeden, zo blijkt uit uitspraak (GC 2017-703) van de Geschillencommissie...

Rabobank verkoopt stukje hypotheekportefeuille

Rabobank verkoopt stukje hypotheekportefeuille

Rabobank heeft een stukje van haar hypotheekportefeuille ter waarde van 600 miljoen euro verkocht aan La Banque Postale. Rabobank houdt zelf de verantwoordelijkheid...