Circulaire inspiratie: R-Ladder

1. 3 april 2025
2. 0 reacties

TEKST Iris van Asselt, Studio Duurzaam Wonen

Circulaire producten zijn ontworpen met het oog op het einde van hun levensduur en maken gebruik van bestaande grondstoffen in plaats van nieuwe.

Europa wil tegen 2050 een volledig circulaire economie hebben, waarin producten en grondstoffen continu opnieuw worden gebruikt. We moeten de natuur niet alleen zien als bron van grondstoffen, maar er ook waarde aan toevoegen. Grondstoffen moeten op een duurzame manier worden gewonnen, met respect voor de Aarde en de mensen die er werken.

Zelf kan je producten ook langer gebruiken en aan het einde van de levensduur op een goede manier inleveren, zodat de grondstoffen worden hergebruikt.

Cradle-to-cradle, letterlijk ‘van wieg-tot-wieg’, is een vorm van circulair omgaan met grondstoffen, waarbij afval wordt gezien als grondstof voor hetzelfde of een ander proces. Onderstaande R-ladder, die gebruikt wordt in de circulaire economie, kan je hierbij helpen.Wat bovenaan de ladder staat is de beste keuze, omdat je zo de meeste grondstoffen bespaart.

Refuse (weigeren)

Het begint bij kritisch kijken naar producten. Heb je iets echt nodig of kun je ook zonder? Dit is meestal de beste keuze, want door het product niet te kopen, bespaar je grondstoffen. Als je toch iets nodig hebt, kijk dan of je er tweedehands aan kan komen. Gebruik wat je hebt, wees er blij mee en zorg dat je bewuste keuzes maakt voor alles wat je huis in komt. Een strenge selectie aan de poort zorgt voor minder keuzes, onderhoud en ballast achteraf. Het hoeft geen minimalistische levensstijl te zijn waarbij je zo min mogelijk spullen hebt, maar een beetje minder kan prima.

Rethink (heroverwegen)

Hoe kan je een product intensiever gebruiken? Gebruik je het product wat je nodig hebt genoeg om het te bezitten? Of kun je het ook lenen of huren van je buren, via een deelplatform of op een andere manier? Het gaat ook over goed en langer nadenken voordat je iets koopt. Dit geldt bijvoorbeeld bij zaken als gereedschap, keukengerei of een statafel.

Reduce (verminderen)

Iets gebruiken op dezelfde manier, maar met minder grondstoffen. Dus bijvoorbeeld kiezen voor een kleiner product of een product dat ontworpen is met minder materiaal. Daarbij is het ook goed om zo min mogelijk restmateriaal over te houden. Bijvoorbeeld een minimalistische stoel die geen snijafval heeft.

Reuse (hergebruiken)

Wil je toch graag een product aanschaffen, kies dan voor tweedehands. Daar zijn geen nieuwe grondstoffen en energie voor nodig. Eén belangrijke vuistregel die hierbij geldt is: neem de tijd en maak het leuk. Zoals de Griekse dichter Kaváfis aan het eind van de negentiende eeuw al zei: “Het gaat niet om de bestemming, maar om de reis ernaartoe.” Je kunt natuurlijk via Marktplaats op zoek gaan of bij de kringloop, maar je kan het ook op een markt zoeken, tijdens je vakantie. Of geef een erfstuk opnieuw waarde in huis! Zorg er ook voor dat de spullen waar jij op uitgekeken bent nog door iemand anders kunnen worden gebruikt.

Repair (repareren)

Het is belangrijk om de spullen die je hebt te koesteren. Onderhoud ze goed en als ze toch kapotgaan, repareer ze dan. Zo kun je er zo lang mogelijk van genieten.

Refurbish (opknappen)

Ben je uitgekeken op een product, maar is het nog goed? Kijk dan of je het kan opknappen, zodat je het weer leuk gaat vinden. Bijvoorbeeld door middel van schilderen en/of herstofferen. Gebruikte meubels worden ook steeds vaker opgeknapt door producenten en bedrijven. Kapotte onderdelen worden gerepareerd of vervangen en het oude product wordt hersteld naar nieuwstaat.

Repurpose (verandering van functie of uiterlijk)

Een bestaand, en soms afgedankt, product wordt opnieuw gebruikt. Soms worden alleen bepaalde onderdelen ervan hergebruikt. Het krijgt dan een nieuwe functie of nieuw uiterlijk. Zoals bij upcycling, waarbij een uniek en waardevol product gemaakt wordt. Zoals glazen lampjes van lege wijnflessen of tafels van oude olievaten. Het tegenovergestelde is downcycling. Hierbij worden producten gerecycled tot minder waardevolle spullen. In het geval van de oude olievaten betekent het bijvoorbeeld dat je de vaten smelt en er blikjes van maakt. Dat is niet alleen waardevermindering, maar het smelten kost ook nog energie.

Recycle (grondstoffen terugwinnen uit afval en hergebruiken)

Het beste is als producten zo worden ontworpen dat verschillende materialen makkelijk gescheiden kunnen worden en zo weer opnieuw kunnen worden gebruikt.Anders kost het energie om de grondstoffen te scheiden.

Recover (herwinnen)

Een laatste optie is materialen te verbranden en daar energie uit terug te winnen. Dit is de allerlaatste stap en die wil je zoveel mogelijk voorkomen.

Zoals je ziet begint het met minder producten te kopen en deze op een andere manier te gebruiken. Daarna is het belangrijk om de levensduur van producten te verlengen en tot slot gaat het over het hergebruik van materialen en grondstoffen.

Kopen

Natuurlijk koopt iedereen wel eens iets nieuws, ook ik. Met de kennis van de R-ladder in gedachten, zijn er verschillende aspecten waar je naar kunt kijken om een zo duurzaam mogelijke keuze te maken:

Allereerst kijk je natuurlijk of je iets mooi vindt en de kleur en prijs goed zijn. Tijdloze producten gaan langer mee, dus bedenk goed of je niet voor een trend kiest waar je snel op uitgekeken bent.

Vervolgens is het goed om je af te vragen hoe jij, of een ander, er zo lang mogelijk mee kan doen. Kijk naar kwaliteit, slijtvastheid en hoe je het kan onderhouden.

Tot slot kun je onderstaande vragen voor jezelf proberen te beantwoorden:

• Is het product modulair?

• Van welk materiaal is het product gemaakt?

• Waar is het product gemaakt en heeft het veel kilometers afgelegd om hier te komen?

• Door wie is het product gemaakt en zijn de arbeidsomstandigheden goed geweest?

• Is het product in massa geproduceerd of op bestelling?

• Kan het product gedemonteerd en/of gerepareerd worden?

• Wordt het product aan het einde van de levensduur gerecycled?

Bovenstaande vragen zijn niet altijd eenvoudig te beantwoorden. Ook is het goed om voor jezelf te bepalen wat jij een duurzame keuze vindt. Ik zal een korte toelichting geven op de bovenstaande vragen. Als je kiest voor een modulair product, dan groeit het mee met je levensbehoefte. Zoals een zitbank die bestaat uit losse onderdelen, zodat je hem kunt verkleinen of vergroten. Als het product gemaakt is van biobased grondstoffen, zoals vezels van planten, zit je vaak goed, maar niet altijd. Je kunt ook onderzoeken of er gerecyclede materialen zijn gebruikt en of er giftige lijmen, met formaldehyde, in zitten.

Komt het product uit Nederland of Europa, dan is er minder impact voor transport geweest dan wanneer het uit Azië komt. Je kunt er dan over het algemeen vanuit gaan dat de arbeidsomstandigheden beter zijn, maar dat is niet altijd het geval. Lokaal kopen is sowieso een goed idee. Ook omdat de wettelijke eisen die hier aan mensen en fabrieken gesteld worden over het algemeen beter zijn dan bijvoorbeeld in Azië. Kinderarbeid en blauwe rivieren vanwege de verfstoffen die erin geloosd mogen worden, zijn hier niet aan de orde. Natuurlijk hebben wij andere, niet-zichtbare vervuiling in de wateren die door ons land heen lopen, maar dat is een andere discussie.

Als producten op bestelling worden gemaakt, wordt er niet te veel geproduceerd wat op de afvalberg kan eindigen. Daarom is een levertijd vanwege productie een duurzamere keuze. Als de levensduur van het product kan worden verlengd, bijvoorbeeld doordat het demontabel is of gerepareerd kan worden, is dat ook beter. Zoals we eerder hebben gezien, is het belangrijk dat het product kan worden hergebruikt of op z’n minst de grondstoffen kunnen worden gerecycled.

Het is belangrijk om niet alles tegelijk te willen doen. Wees je bewust van bovenstaande informatie en doe het stapje voor stapje. Het hoeft niet perfect. Zo blijft het leuk en kan je steeds iets nieuws toevoegen aan je duurzame reis. Hoe mijn duurzame reis verder ging, lees je in dit deel van het boek.

Reactie toevoegen

Naam

E-mailadres

Reactie

Organisatie

Telefoonnummer

VVPVIP HypothekenVVP Innovatie PlatformVIP SchadeVVP Twitter

Toevoegen 

Meer over

• recycling
• Iris van Asselt