Comfortabel, tot de rekening komt
(Roy van den Anker, Konnekst, in VVP 1-2026) De aflossingsvrije hypotheek is een wonderlijk product. Lage lasten, veel ruimte, weinig gedoe. Je betaalt netjes elke maand rente en het voelt alsof alles onder controle is. Totdat je beseft dat de schuld er nog steeds is. En dat je, als je niet ondertussen vermogen hebt opgebouwd, ineens met lege handen staat. Veel organisaties hanteren ongemerkt hetzelfde model als het om cultuur gaat.
We betalen keurig rente: salaris, vakantiegeld, misschien een bonus. Alles volgens afspraak. Maar aflossen? Waarde opbouwen? Waardering uitspreken voor ideeen, initiatief en extra inzet? Dat schuiven we voor ons uit. “Dat hoort er toch gewoon bij?” En zo ontstaat een aflossingsvrije cultuur: comfortabel op de korte termijn, spannend op de lange.
‘Wat heb jij de afgelopen weken gedaan dat hier eigenlijk te weinig wordt gezien?’
Salaris is rente, geen rendement
Laten we eerlijk zijn: salaris is een hygiënefactor. Net als stroom en water thuis. Als het er niet is, heb je direct een probleem. Maar niemand blijft ergens werken omdat het salaris op tijd wordt betaald. Dat is simpelweg de rente die je betaalt om mensen binnen te houden.
De echte waarde ontstaat pas als medewerkers voelen dat hun bijdrage ertoe doet.
Ik sprak ooit een medewerker die al jaren structureel met ideeën kwam om processen te verbeteren. Geen revolutionaire plannen, gewoon slimme, haalbare suggesties. Ze werden aangehoord, genoteerd… en vervolgens gebeurde er niets. Geen feedback, geen uitleg, geen “goed idee, maar nu even niet”. Na een paar jaar zei hij: “Ik heb mijn ideeën nu ook aflossingsvrij gemaakt.”
Hij deed precies wat gevraagd werd, geen gram extra. De schuld was opgebouwd, het initiatief afgeschreven.
Verwachtingen die nergens zijn vastgelegd
Een belangrijk deel van die schuld ontstaat bij de start. Verwachtingen zijn vaak vaag, impliciet of ronduit optimistisch. “We zoeken een proactieve collega.” “Je krijgt veel vrijheid.” “Hier krijg je echt de ruimte.”
Dat klinkt aantrekkelijk, maar zonder concretisering is het net een hypotheekofferte zonder kleine lettertjes. Iedereen leest erin wat hij wil.
Een manager die ik hoog heb zitten, pakte dat anders aan. Bij de start van elk nieuw teamlid stelde hij drie vragen:
1. Wat verwacht ik concreet van jou dit jaar?
2. Wat mag jij van mij verwachten?
3. Waar ga ik jou expliciet op waarderen, naast je functieomschrijving?
Die laatste vraag was cruciaal. Niet alleen wat moet je doen, maar waarvoor zie ik jou staan? Dat maakte verwachtingen toetsbaar en waardering gericht. Geen open eindjes, geen verborgen schuld.
De stille schuld van niet-gezien werk
In aflossingsvrije culturen gebeurt iets verraderlijks: mensen blijven leveren, maar stoppen met investeren. Ze doen hun werk goed, maar houden ideeën voor zich. Initiatief voelt als een slechte belegging: veel risico, weinig rendement.
Ik maakte eens mee dat een team maandenlang extra uren draaide om een deadline te halen. Het project werd succesvol opgeleverd. De manager stuurde een korte mail: “Dank voor de inzet, op naar het volgende.” Geen moment van reflectie, geen erkenning van de extra inspanning. Het resultaat? Bij het volgende project hield iedereen zich keurig aan de afgesproken uren. De schuld was geïnd.
Waardering is aflossen
Aflossen hoeft niet groots of duur te zijn. Het vraagt vooral aandacht en consistentie.
Waarde bouw je op door:
• Waardering zichtbaar te maken: benoem wat iemand bijdraagt, ook als het “niet in het contract staat”.
• Ideeën serieus te behandelen: niet alles hoeft uitgevoerd, maar alles verdient een reactie.
• Realistische verwachtingen: liever iets minder beloven en dat waarmaken, dan ruimte verkopen die er niet is.
• Terugkerende gesprekken: niet alleen bij functioneringsgesprekken, maar onderweg.
Een manager vertelde me dat hij elke maand één teamlid vroeg: “Wat heb jij de afgelopen weken gedaan dat hier eigenlijk te weinig wordt gezien?” Soms ongemakkelijk, altijd verhelderend. Kleine aflossingen, groot effect.
Roy van den Anker: ‘Kleine aflossingen, groot effect.’
Cultuur is het vermogen op de balans
Een aflossingsvrije hypotheek is geen probleem zolang je ergens anders vermogen opbouwt. Precies dat geldt voor organisaties. Salaris betaalt de rente, maar cultuur bepaalt of je organisatie toekomstbestendig is. Wie alleen betaalt, maar niet waardeert, stapelt schuld op. Wie verwachtingen helder maakt, waardering uitspreekt en ruimte geeft aan initiatief, bouwt kapitaal op dat rendeert, juist als het spannend wordt.
Kortom: salaris is noodzakelijk. Maar zonder cultuur is het niets meer dan rente op een schuld die vroeg of laat wordt opgeëist.
Reactie toevoegen
Meer over
(Richardo Cruz Fortes, Expat Mortgages, in VVP 1-2026) Laat ik weer even beginnen met een misverstand. Cultuurverrijking is geen couscous op vrijdag. Geen vlaggetjes...
VVP 1-2026: waar word je nou écht blij van?
Blijf als adviseur trouw aan wat écht telt. Aldus de winnaars van de VVP Advies Awards 2025 in de dinsdag verschenen nieuwe VVP 1-2026. Zij geven tips klantgerichtheid...
Gaat jouw organisatie All inclusive?
(Roy van den Anker, Konnekst, in VVP 4-2025) Een all inclusive vakantie is als een verzekering. Je voorkomt het risico op een torenhoge barrekening aan het einde...
De stille klassenjustitie van de stageplek
(Richardo Cruz Fortes, Expat Mortgages, in VVP 4-2025) Waar we (in ieder geval ikzelf) graag praten over culturele verrijking, vergeten we vaak haar tegenpool:...
Oproep: wie geef ik vandaag een echte kans?
"Waar we (in ieder geval ikzelf) graag praten over culturele verrijking, vergeten we vaak haar tegenpool: de verborgen cultuurverarming", aldus Richardo Cruz Fortes...
De kracht van samen: van roeiboot tot onderlinge
(Seada van den Herik, Onderlinge 's-Gravenhage, in VVP 3-2025) Toen ik in 2022 werd gekozen als voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Roeibond voelde het als...
Oproep: "Durf de taart te delen"
"De verkiezingen die eraan komen? Die worden opnieuw een spiegel van hoe Nederland naar zichzelf kijkt. Maar de financiële sector hoeft niet af te wachten tot...
(Richardo Cruz Fortes, Expat Mortgages, in VVP 3-2025) Ik schrijf dit vanuit Marokko. Vakantie. Zon, geuren, kleuren, gesprekken, ontmoetingen. En telkens proef...
Roy van den Anker kiest voor zelfstandig ondernemerschap
Roy van den Anker heeft zijn vertrek aangekondigd bij Alpina, waar hij zeven jaar werkzaam is geweest. Hij gaat zich volledig richten op Konnekst, dat hij in 2022...
(Roy van den Anker, oprichter Konnekst, in rubriek Cultuur in VVP 2-2025) Steeds meer organisaties hebben aandacht voor cultuur. Gelukkig, al zijn de motieven...