Financieel adviseur mag geen cruciaal beroep zijn

Fred de Jong

(Uit VVP Special Cruciaal Beroep). Nederland telt ruim 85. 000 adviseurs met een Wft-diploma. In hoeverre hebben deze adviseurs een cruciaal beroep? Eigenlijk is het heel raar om deze vraag überhaupt te stellen. Blijkbaar is de veronderstelling dat financieel advies zo belangrijk is geworden dat we niet meer zonder kunnen. Dat is misschien wel zo, maar daar past ook een kritische beschouwing bij.

Financieel adviseurs hebben baat bij complexiteit en onzekerheid over financiële vraagstukken en oplossingen. Vanuit de wetenschap is dat uitgebreid onderzocht. Naarmate een klant zich onzekerder voelt en de materie complexer wordt, neemt de vraag naar financieel advies toe. Dan zijn klanten niet in staat om zelf de juiste financiële beslissingen te nemen en vragen ze dus om hulp. In de praktijk zie je dat terug. Eenvoudige schadeverzekeringen en kredieten worden steeds vaker zonder hulp van een adviseur afgesloten, terwijl de meer complexe producten wel overwegend via een adviseur worden aangeschaft. In andere adviesberoepen zie je hetzelfde patroon. Belastingadviseurs hebben baat bij zo complex mogelijke fiscale regels, zodat het doen van aangifte ingewikkeld wordt. Dat de Belastingdienst tegenwoordig veel van de complexiteit wegneemt via de vooringevulde aangifte, zorgt dan ook voor druk op het businessmodel van de klassieke belastingadviseur.

Dat financiële zaken ingewikkeld zijn, blijkt uit het feit dat grote groepen burgers in de financiële problemen zitten. Ruim een miljoen Nederlanders leeft met een inkomen onder de armoedegrens. 614.000 burgers hebben problematische schulden. De toeslagenaffaire heeft duidelijk gemaakt dat het belastingstelsel zo ingewikkeld is dat een foutje snel is gemaakt.

Het bijzondere is dat financieel adviseurs zich vaak vooral richten op de mensen met geld. Vermogende particulieren, huizenkopers, beleggers, etcetera. Terwijl de mensen die echt behoefte hebben aan hulp met hun financiën nauwelijks door financieel adviseurs (het intermediair) worden bediend. Eigen onderzoek onder huurders toont aan dat ruim 80 procent van hen helemaal geen financiële hulp zoekt. Voor het oplossen van problematische schulden wordt aangeklopt bij de gemeente. Ik ken weinig adviseurs die hun businessmodel hebben ingericht op klanten in armoede.

Ambitieuze doelen

De Verenigde Naties (en dus ook Nederland) hebben ambitieuze doelen gesteld om de wereld in 2050 duurzaam te maken. Dit zijn de zeventien sustainable development goals. Het eerste doel is geen armoede. Doel tien is het verminderen van ongelijkheid, ook qua inkomen en vermogen. En natuurlijk gaat het ook om klimaatactie (doel dertien). Nu ik ook associate lector Sustainable Finance & Tax ben (HAN University of Applied Sciences) zie ik dat bij de beleidsmakers op het thema duurzaamheid en brede welvaartsontwikkeling, de financieel adviseur voorlopig niet als onderdeel van de oplossing wordt beschouwd. Daar wordt het in ieder geval niet als cruciaal beroep gezien.

Meer in plaats van minder complex

Ik heb niet de illusie dat financiële zaken de komende jaren eenvoudiger gaan worden voor de gemiddelde burger. Het belastingstelsel is dringend aan herziening toe, maar meestal leidt een herziening tot meer in plaats van minder complexiteit. Het gepolariseerde politieke landschap zorgt voor allerlei compromissen met betrekking tot de woningmarkt, arbeidsmarkt en het pensioenstelsel. En compromissen leiden weer tot uitzonderingen of speciale regels. Banken en verzekeraars bedenken steeds weer nieuwe producten onder het mom van innovatie. Kortom, de adviesbehoefte blijft voorlopig nog wel bestaan.

Financieel adviseurs kunnen rustig achteroverleunen in de wetenschap dat hun beroep toch wel nodig is. Maar als de sector echt cruciaal wil worden, dan zal men ook aandacht moeten hebben voor de financieel zwakkeren in onze samenleving. Er wordt nog wel eens gevraagd om een fiscale vrijstelling voor financieel advies. Die lobby kan naar mijn mening alleen succesvol zijn als financieel advies meer gericht is op mensen zonder geld dan mensen met geld. Een uitdaging die past bij de duurzaamheidsdoelen van de VN.

In een ideale wereld zijn er geen financieel adviseurs. Consumenten en bedrijven zijn dan zelf in staat om de juiste financiële beslissingen te nemen en de bijbehorende producten aan te schaffen. Dat betekent dat financiële zaken eenvoudig zijn, makkelijk aan te schaffen en dat de klant begrijpt wat hij koopt. Maar de realiteit is anders. Mensen nemen niet altijd, of bijna nooit, rationele besluiten. Zeker niet op financieel gebied. En het aanbod van financiële producten en diensten is dermate uitgebreid en complex dat het zoeken naar de beste oplossing ingewikkeld is en blijft. De financieel adviseur blijft dan ook broodnodig. Maar eigenlijk is dat geen goede zaak.

Fred de Jong is onderzoeker en Associate Lector Sustainable Finance & Tax aan de HAN University of Applied Science.

Reactie toevoegen

 

Reacties

Peter Dirks - Midden Brabant Advies 3 februari 2022

De overheid zou vouchers kunnen verstrekken aan financieel zwakkeren.

Frank van Loo - Kuipers & van Loo 3 februari 2022

Leuk en interessant stuk. Stel ik ga mij richten op de financieel zwakkeren, waar ga ik dan mijn brood van kopen? In de praktijk verrichten we als kantoor al regelmatig "maatschappelijk" werk door klanten kosteloos te helpen, maar het is echt ondoenlijk dit voor 100% te doen. Is het een idee hier een budget voor vrij te maken? Of wellicht kunnen gemeenten diensten afnemen van onafhankelijk adviseurs, hierbij is ook een stuk controle (zowel naar dienstverlening als gedrag van de financieel zwakkere) gewaarborgd. Verder is beperking van de complexiteit een hele mooie schone taak voor de overheden. Het intermediair wordt gedwongen er een zeer kostbaar vergunningenstelsel op na te houden, te financieren en tijd in te investeren (door zeer complexe PE examens te kunnen halen en te voldoen aan allerlei wetten en beleidsmaatregelen). Het is toch logisch en duidelijk dat datzelfde intermediair die gemaakte kosten eerst terug moet verdienen? De huidige situatie is het gevolg van keuzes die de overheid heeft gemaakt.

Adviseurs willen adviseren over duurzaamheid

Adviseurs willen adviseren over duurzaamheid

(Onderzoeker Fred de Jong in VVP Special Digitale Innovatie 2022) Financieel adviseurs vinden duurzaamheid een belangrijk thema en zij verwachten dat het de komende...

Duurzaamheid is licence to operate voor adviseurs

Duurzaamheid is licence to operate voor adviseurs

“Duurzaamheid is de licence to operate voor financieel adviseurs, zelfs als je er persoonlijk niet veel mee op hebt. Klanten vragen er namelijk steeds meer...

"Financieel adviseurs worden vergeten in beleidsagenda Duurzaamheid"

"Financieel adviseurs worden vergeten in beleidsagenda Duurzaamheid"

Financieel adviseurs worden vergeten in de beleidsagenda Duurzaamheid van minister Kaag, meent Fred de Jong. De Jong, associate lector Sustainable Finance &...

Duurzaamheid bepaalt toekomst adviesvak

Duurzaamheid bepaalt toekomst adviesvak

(Fred de Jong in VVP 02-2022) Ondanks de actuele energiecrisis, de alarmerende rapporten van de wetenschap over de gevolgen van klimaatverandering, de extra regelgeving...

Vijfde ProfCollege Fred de Jong over kansen in adviesmarkt

Vijfde ProfCollege Fred de Jong over kansen in adviesmarkt

Fred de Jong geeft tijdens zijn vijfde ProfCollege op woensdagmiddag 15 juni in Rhenen zijn visie op de kansen in de financieel adviesmarkt. De Jong: “Financieel...

Adviseurs en duurzaamheid: doe mee met het onderzoek van de HAN

Adviseurs en duurzaamheid: doe mee met het onderzoek van de HAN

Duurzaamheid is een groot maatschappelijk thema dat ook de rol van de financieel adviseur raakt. De komende jaren zal er van financieel adviseurs meer worden verwacht...

Trots op je vak!

Trots op je vak!

(Uit VVP Special Cruciaal Beroep). Financieel adviseurs zijn het baken in hun regio waar consumenten op kunnen vertrouwen, op kunnen varen en op terug kunnen vallen....

Hét financiële platform in snel veranderend landschap

Hét financiële platform in snel veranderend landschap

(Partner in Kennis ANVA in VVP Special Cruciaal Beroep 2021). Lag in het verleden de focus bij ANVA vooral op de grotere kantoren, daar komt nu verandering in,...

U maakt het verschil!

U maakt het verschil!

(Partner in Kennis Allianz in VVP Special Cruciaal Beroep 2021).  Sinds maart 2021 staat mart vreven aan het roer bij allianz als commercieel directeur van...

Het kan en moet anders

Het kan en moet anders

(Uit VVP Special Cruciaal Beroep). “Wat financieel dienstverleners doen, is belangrijk, maar dat is iets anders dan cruciaal. De coronacrisis heeft iedereen...