Gamechanger
(Marjol Nikkels, Sensio Opleidingen, in Ken je vak! VVP 4-2025) Het ministerie van SZW heeft in oktober 2025 het Wetsvoorstel wijziging toets op reintegratie-inspanningen en WIA-voorschotregeling gepubliceerd. Doel: de uitvoerbaarheid van het stelsel verbeteren en fricties wegnemen. De kern: de bedrijfsarts wordt leidend bij de RIV-toets en de WIA-voorschotten lopen straks via het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof) in plaats van de Werkhervattingskas (Whk). Voor WGA-eigenrisicodragers (ERD) en hun verzekeraars is vooral de Aof-financiering een gamechanger: geen voorfinanciering meer van voorschotten en een eerlijker hybride markt.
Het stelsel kraakt in zijn voegen. Door schaarste aan verzekeringsartsen en meer WIA-aanvragen zijn wachttijden fors opgelopen; zonder ingreep dreigt in 2030 een piek richting 200.000 wachtenden.
In de tussentijd verstrekt UWV voorschotten om inkomensschade bij werknemers te dempen en scheldt deze in de praktijk sinds 201 kwijt wan neer achteraf geen recht of een te hoog dagloon blijkt te hebben bestaan.
De financiering van de voorschotten drukte via de Whk onevenredig op publiek verzekerden en veroorzaakte operationele frictie bij ERD-werkgevers en verzekeraars.
Eerder strandden de plannen om de bedrijfsarts leidend te maken bij de RIV-toets. Na het advies van commissie OCTAS is de lijn helder: vereenvoudig de RIV-toets, versterk de rol van de bedrijfsarts en focus op de kwaliteit van re-integratie.
Bedrijfsarts wordt leidend
Werkgevers zijn verplicht tot 104 weken loon doorbetaling bij ziekte en tot actieve re-integratie. Aan het einde van die periode beoordeelt UWV via de RIV-toets of werkgever en werknemer voldoende inspanningen hebben geleverd. UWV kan een loonsanctie (maximaal 52 weken) opleggen als de re-integratie onvoldoende is geweest. Dit kan ook gebeuren wanneer de werkgever volledig het advies van de bedrijfsarts heeft gevolgd.
Bij ongeveer acht procent van alle loonsancties was er een verschil van inzicht tussen bedrijfsarts en verzekeringsarts. Dat ondermijnt het vertrouwen in de professionaliteit van de bedrijfsarts en zorgt voor onvoorspelbaarheid bij werkgevers.
‘Herstel van speelveld in de hybride markt’
De voorgestelde wijziging houdt in dat per 1 januari 2028 het advies van de bedrijfsarts over de belastbaarheid leidend wordt bij de RIV-toets, verzekeringsartsen van UWV niet langer dat advies inhoudelijk beoordelen, de arbeidsdeskundige van UWV toetst of werkgever en werknemer passende re-integratieactiviteiten hebben verricht binnen het advies van de bedrijfsarts.
Kortom: de medische beoordeling verdwijnt uit de RIV-toets. UWV gaat uit van vertrouwen in de bedrijfsarts. Deze wijziging betekent dat casemanagers hun RIV-verantwoording voortaan sterker moeten onderbouwen vanuit arbeidsdeskundige logica. De arbeidsdeskundige van UWV toetst of werkgever en werknemer passende re-integratieactiviteiten hebben verricht binnen het advies van de bedrijfsarts.
BAR-instrument
Deze verschuiving in de RIV-toets vraagt om eenduidige vastlegging en communicatie over belastbaarheid. Het BAR-instrument (Beschrijving Arbeidsbelastbaarheid en Re-integratie) is géén extra beoordelingssysteem, maar een gestandaardiseerde communicatietool die het medisch oordeel vertaalt naar functionele mogelijkheden (lopen, tillen, concentreren, samenwerken). Dat ondersteunt arbeidsdeskundige toetsbaarheid, interventiekeuze en dossieropbouw.
In artikel 38 Ziektewet wordt vastgelegd dat UWV bij de beoordeling van arbeids(on)geschiktheid mag uitgaan van de weergave van ongeschiktheid op basis van het oordeel van de bedrijfsarts/arbodienst van de werkgever. Zo vervallen dubbele medische beoordelingen en wordt verzekeringsarts-capaciteit ontzien. Dit speelt vooral wanneer personen ziek uit dienst gaan en bij uitzendkrachten.
WIA-voorschotten via het Aof
De wet legaliseert de tijdelijke kwijtscheldingsregeling van WIA-voorschotten en verplaatst de financiering van deze (kwijt te schelden) voor schotten van de Whk naar het Aof. Tot nu toe liepen voorschotten via de Whk of werden ze toegerekend aan/verhaald op de WGA-eigenrisicodrager. Dat is bewerkelijk en foutgevoelig: UWV moest handmatig onterechte toerekeningen (bijvoorbeeld 35-min, IVA, te hoog dagloon) corrigeren; werkgevers kregen soms onbedoeld een rekening; ERD-werkgevers/verzekeraars moesten nauwlettend bewaken dat voorgefinancierde voorschotten die achteraf onnodig bleken, volledig werden terugbetaald. Het leidde tot bezwaarprocedures, nacalculaties en cashflowstress.
Juridisch kreeg UWV per 1 januari 2022 via Verzamelwet SZW 2022 (wijziging artikel 84 lid 3 WIA) een wettelijke basis om voorschotten op de WGA-eigenrisicodrager te verhalen; bevestigd door de CRvB. Nu geeft UWV aan dat deze praktijk ongewenst is en het eerlijker is om de voorschotten via het Aof te laten lopen en pas na toekenning van een WGA-recht de uitkering toe te rekenen aan de WGA-eigenrisicodrager of aan de Werkhervattingskas (voor publiek verzekerde werkgevers).
Met de overgang naar de Aof-financiering worden zowel lopende als kwijtgescholden voorschotten ten laste van het Aof gebracht. Na inwerkingtreding worden ze niet meer bij de WGA-eigenrisicodrager in rekening gebracht. Dat geeft: cashflowrust (geen voorfinanciering meer van voorschotten die later buiten de ERD-schadeketen vallen), administratieve vereenvoudiging (geen complexe verrekeningen bij IVA-uitkomst, 35-min of daglooncorrigendum). De overgangsbepaling regelt dat zowel nieuwe als reeds uitgekeerde voorschotten onder het Aof vallen zodra de wet ingaat (1 januari 2027), óók als ze vóór die datum zijn uitbetaald maar ná die datum worden verrekend of kwijtgescholden. Zo voorkomen we dubbele geldstromen (oude = Whk, nieuwe = Aof) en verminderen we uitvoeringslasten bij UWV, werkgevers en verzekeraars.
Voor de WGA-ERD-verzekeraars is dit wetsvoorstel een operationele vereenvoudiging. Er komen minder vereffeningsdiscussies met UWV, minder nacalculaties bij IVA of 35-min.
Inkomstenverrekening blijft!
De kwijtschelding ziet alleen op onverschuldigde betalingen door vertraging/fouten. De inkomstenverrekening blijft onverkort: verdiensten in de voorschotperiode worden altijd verrekend met het voorschot, óók als later geen WIA-recht blijkt te bestaan. Van elke verdiende euro wordt 0,70 euro verrekend met de uitkering. Betrokkene houdt dus 0,30 euro over. Heldere communicatie richting werknemers voorkomt naheffingen. Het tijdig doorgeven van inkomsten aan UWV blijft cruciaal. Dan kan UWV de voorschotuitkering aanpassen.
Met de Aof-financiering van WIA-voorschotten verdwijnt een hard nekkige cashflow- en administratieve verstoring uit de WGA-ERD-keten en wordt het gelijke speelveld in de hybride markt hersteld. Ook voor publiek verzekerde werkgevers draagt de wijziging bij aan een gelijker speelveld. Publiek verzekerde werkgevers betalen niet langer via de Werkhervattingskas voor ERD-situaties.
Marjol Nikkels-Agema is directeur van Sensio Opleidingen en Return Arbo.
Reactie toevoegen
Meer over
Advies bedrijfsarts leidend na twee jaar
Het kabinet zet het wetsvoorstel door dat het advies van de bedrijfsarts leidend maakt bij de UWV-toets na twee jaar ziekte. De ministerraad heeft met het voorstel...
De Eerste Kamer heeft ingestemd met de wet ‘meer zekerheid flexwerkers’. Werknemers met een flexibel arbeidscontract krijgen daardoor per 1 januari 2028...
Uitkeringen bij UWV stijgen verder
In zowel 2026 als 2027 stijgen de uitgaven aan uitkeringen bij UWV verder. Met 9,2 procent in 2026 en in 2027 met 7,9 procent, blijkt uit de Juninota 2026. De toename...
WIA: niet morrelen aan dwangsomregeling
De minister onderbouwt het tijdelijk buiten werking stellen van de bestuurlijke dwangsomregeling in de WIA onvoldoende. Dat vindt het Verbond van Verzekeraars in...
Adfiz: opschorting dwangsomregeling WIA lost niets op
Adfiz heeft gereageerd op de consultatie over het tijdelijk buitenwerking stellen van de bestuurlijke dwangsomregeling in de WIA. "Ons standpunt: trek dit voorstel...
VVP-event Inkomen: kom in actie
Kom in actie als adviseur, was de oproep tijdens het drukbezochte VVP-event Inkomen woensdagmiddag. De BAZ komt er op z’n vroegst 1 januari 2030, ondertussen...
Het kabinet consulteert momenteel een vernieuwde Verlofwet. Het nieuwe verlofstelsel wordt ingedeeld in drie pijlers, in lijn met het SER-advies Balans in maatschappelijk...
Samenwerking bij re-integratie versterkt
Elf partijen hebben een intentieverklaring ondertekend om de samenwerking bij verzuimbegeleiding en re-integratie te versterken. De elf partijen bestaan naast...
Grootste advieskans ontstaat na het advies
(Jos Besselink, WijZijnLoek, in VVP-special Slimmer Klantbeheer 2026) Een tijd geleden werd ik uitgenodigd voor een meeting over nazorg voor AOV-klanten. Door...
WIA: meer nodig dan taakherschikking
Waarom spelen private partijen ook bij de WIA-claimbeoordeling geen structurele rol? Die vraag laat minister Vijlbrief volgens Adfiz onbeantwoord in zijn recente...