Langdurig ziekteverzuim is een groeiend probleem
(Partner in kennis Nationale-Nederlanden in katern Advieskansen 2026 in VVP 4-2025) Het ziekteverzuim in nederland is in september en oktober 2025 weer gestegen vergeleken met dezelfde maanden in 2024. Arbodiensten zien dat vooral het psychisch verzuim onder werknemers tot 35 jaar verder toeneemt. De hoge werkdruk en personeelstekorten in sectoren zoals zorg en onderwijs zijn hier belangrijke oorzaken van. Hoe staat het ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid in Nederland ervoor? En hoe zorgen we dat het ziekteverzuim weer gaat dalen? We vroegen Henk Blok, commercieel directeur bij Nationale-Nederlanden Inkomen Collectief, hoe hij hiernaar kijkt.
Henk, wat is de algemene trend die je ziet in ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid?
“Langdurig ziekteverzuim is een groeiend probleem. Allereerst is het voor de werknemer zelf heel vervelend. Daarnaast heeft dit grote gevolgen voor organisaties: de kosten stijgen, de productiviteit daalt en de druk op collega’s neemt toe. Dat zet de mentale gezondheid van werknemers verder onder druk. Samen met de arbodiensten zetten we ons in om die te verbeteren. Zo bieden we online psychologische hulp zodat werknemers sneller ondersteuning krijgen.”
“Vooral over de werknemers tot 25 jaar maken we ons grote zorgen. Die zijn nog niet lang aan het werk en zijn nu al negen maanden ziek. Het is geen goede trend dat jonge mensen door verzuim zo lang niet meedoen aan de maatschappij. Het heeft ook gevolgen voor de toch al krappe arbeidsmarkt.”
Wat is de ontwikkeling van het ziekteverzuim in de verschillende sectoren?
“We zien dat de verzuimoorzaken per sector verschillen. In 2024 meldden werknemers in de horeca en handel zich vaker ziek. Maar de verzuimduur is daar het kortst. In de zorgsector zijn werknemers gemiddeld bijna vier weken ziek. Dit komt vooral door personeelstekorten, waardoor de werkdruk verder toeneemt. In de zorg hebben werknemers vaker last van fysieke klachten en is 24 procent van de werknemers 55 jaar of ouder. Dit zijn grote uitdagingen, die niet eenvoudig op te lossen zijn.”
Wat zijn je zorgen over het langdurige ziekteverzuim?
“Het langdurige verzuim neemt verder toe. We zagen in 2024 een stijging van de 42e weekmeldingen met 5,7 procent. Dat is het moment dat een werkgever de werknemer aanmeldt bij UWV. Het zegt iets over de werknemers die mogelijk 104 weken ziek blijven. En zich dan aanmelden voor een WIA-uitkering. Wat opvalt bij deze 42e weekmeldingen, is dat de meldingen in de leeftijdscategorieën tot 25 jaar en van 25 tot 35 jaar zijn toegenomen met respectievelijk 8,7 procent en 7,8 procent.”
Wat is het effect hiervan op de WIA-uitkeringen?
“We zien een stijging in het aantal werknemers dat een WIA-uitkering aanvraagt. Over 2024 kwam het aantal WIA-aanvragen uit op 93.000. Zoveel aanvragen voor de WIA-uitkering zijn er niet eerder gedaan. Ook hier valt op dat jongeren naar verhouding vaker een WIA-uitkering aanvragen dan werkne-mers in andere leeftijdscategorieën. Dit is zorgwekkend.”
Henk, heb je ook zicht op de oorzaken van de hoge WIA-instroom?
“Dat hebben we zeker. We zien dat psychische klachten de belangrijkste oorzaak van de WIA-instroom zijn. Denk bijvoorbeeld aan hoge werkdruk en een verstoorde werk-privébalans. Werknemers tot 35 jaar missen soms de vaardigheden om met stress om te gaan. Het gevolg op langere termijn: steeds meer jonge werknemers vallen uit met psychische klachten.”
Speelt long covid ook nog een rol in de hoge WIA-instroom?
“Zeker. We zien dat veel werknemers arbeidsongeschikt raken door klachten die te maken hebben met long covid. Het is medisch onduidelijk of deze long covid klachten blijvend zijn. Daarom krijgen werknemers met deze klachten geen IVA-uitkering maar een WGA-uitkering.”
Henk Blok: ‘‘Het is zorgwekkend dat jonge mensen door verzuim zo lang niet meedoen aan de maatschappij.”
Kun je iets vertellen over de uitdagingen van UWV?
“De stijging van het aantal WIA-aanvragen legt een hoge druk op de uitvoering van UWV. Ook hebben ze te maken met herstelwerkzaamheden. Ze moeten veel dossiers opnieuw beoordelen zodat (ex-)werknemers een juiste WIA-uitkering ontvangen. We zien dat UWV steeds efficiënter werkt. Dat is een positieve ontwikkeling. Ze kunnen in een kortere tijd meer beoordelingen verwerken. Ook is de vereenvoudigde WIA-arbeidsdeskundige check op de re-integratie kan een zieke werknemer hierdoor automatisch in de WGA 80-100 instromen. Dit bespaart inzet van verzekeringsartsen van UWV.”
Hoe kijkt de politiek naar de toekomst van arbeidsongeschiktheid?
“Over de WIA zijn politieke partijen het eens: de instroom groeit, de regels zijn onduidelijk en mensen krijgen niet altijd waar ze recht op hebben. De WIA moet daarom eenvoudiger en eerlijker. En de nadruk moet meer liggen op duurzame inzetbaarheid. Ook vindt de politiek dat er meer aandacht moet zijn voor preventie en re-integratie om de WIA-instroom te verminderen. Hoe dit er precies uit gaat zien, is afhankelijk van de samenstelling van het nieuwe kabinet.”
Wat is je belangrijkste boodschap aan adviseurs?
“Helemaal voorkomen dat werknemers ziek worden, kan natuurlijk niet altijd. Het is goed om ervoor te zorgen dat je klanten en hun werknemers de juiste ondersteuning krijgen in het voorkomen van verzuim. Iedere situatie vraagt om een andere aanpak van werkgevers. Zo heeft een jonge werknemer met financiële zorgen bijvoorbeeld andere hulp nodig dan een oudere collega met fysieke klachten. Jouw rol als adviseur is in deze aanpak belangrijk. Wijs je klanten erop dat werknemers het waarderen om in gesprek te gaan over hun mentale gezondheid en privésituatie. Ik vind het een gezamenlijke verantwoordelijkheid om langdurig ziekteverzuim te voorkomen. Met onze verzuimoplossingen helpen we jou als adviseur hierbij. Alleen samen maken we Nederland vitaal en veerkrachtig.”
Reactie toevoegen
Meer over
De Eerste Kamer heeft ingestemd met de wet ‘meer zekerheid flexwerkers’. Werknemers met een flexibel arbeidscontract krijgen daardoor per 1 januari 2028...
Uitkeringen bij UWV stijgen verder
In zowel 2026 als 2027 stijgen de uitgaven aan uitkeringen bij UWV verder. Met 9,2 procent in 2026 en in 2027 met 7,9 procent, blijkt uit de Juninota 2026. De toename...
WIA: niet morrelen aan dwangsomregeling
De minister onderbouwt het tijdelijk buiten werking stellen van de bestuurlijke dwangsomregeling in de WIA onvoldoende. Dat vindt het Verbond van Verzekeraars in...
Adfiz: opschorting dwangsomregeling WIA lost niets op
Adfiz heeft gereageerd op de consultatie over het tijdelijk buitenwerking stellen van de bestuurlijke dwangsomregeling in de WIA. "Ons standpunt: trek dit voorstel...
VVP-event Inkomen: kom in actie
Kom in actie als adviseur, was de oproep tijdens het drukbezochte VVP-event Inkomen woensdagmiddag. De BAZ komt er op z’n vroegst 1 januari 2030, ondertussen...
Het kabinet consulteert momenteel een vernieuwde Verlofwet. Het nieuwe verlofstelsel wordt ingedeeld in drie pijlers, in lijn met het SER-advies Balans in maatschappelijk...
Samenwerking bij re-integratie versterkt
Elf partijen hebben een intentieverklaring ondertekend om de samenwerking bij verzuimbegeleiding en re-integratie te versterken. De elf partijen bestaan naast...
Grootste advieskans ontstaat na het advies
(Jos Besselink, WijZijnLoek, in VVP-special Slimmer Klantbeheer 2026) Een tijd geleden werd ik uitgenodigd voor een meeting over nazorg voor AOV-klanten. Door...
WIA: meer nodig dan taakherschikking
Waarom spelen private partijen ook bij de WIA-claimbeoordeling geen structurele rol? Die vraag laat minister Vijlbrief volgens Adfiz onbeantwoord in zijn recente...
Samen in actie tegen psychisch verzuim
Verzekeraars roepen op tot gezamenlijke actie tegen verzuim wegens psychische klachten. Psychisch verzuim neemt snel toe, niet in de laatste plaats onder jongvolwassenen. Het...