Meer dan alleen financiële waarde

1. 13 maart 2026, door Roy Van Den Heuvel En Gijsbert Koren
2. 0 reacties

Steward-ownership is een nieuw stuk gereedschap voor adviseurs, waaronder financieel planners. Het creëert mogelijkheden om missiegedreven ondernemers te helpen met hun opvolgingsvraagstuk.

Vanwege de flexibiliteit is het geschikt voor een diversiteit aan ondernemingen. Veel van die ondernemingen hebben duurzame en/of maatschappelijke intenties die zij willen borgen, al is dat geen vereiste. Hans Wilsdorf, oprichter van horlogemaker Rolex, vond in steward-ownership een manier om de toekomst van zijn onderneming veilig te stellen. Wilsdorf wilde graag de cultuur van de onderneming bewaken, ruimte bieden aan filantropie en waarborgen dat Rolex een perpetual force for good werd.

Oprichter van steward-owned bierbrouwerij Carlsberg, J.C. Carlsberg, schreef in zijn testament: “Het voortdurende doel van de activiteiten bij Carlsberg is het ontwikkelen van de brouwkunst tot de hoogst mogelijke perfectie, zonder oog voor onmiddellijke winst, zodat deze brouwerijen en hun producten altijd als voorbeeld kunnen dienen en kunnen bijdragen aan het behoud van een hoog en eervol niveau van bierbrouwen in dit land.”

Deze wens leeft nog altijd voort.

Kernprincipes

De kern van steward-ownership is dat een bedrijf van zichzelf is en bestaat om zijn missie te dienen. De aandelen worden beheerd door een stichting. Een stichting heeft geen aandeelhouders of leden en kan haar vermogen slechts besteden in lijn met het doel van de stichting. Zeer geschikt als een rentmeester van de aandelen dus.

Twee principes zijn bij steward-ownership leidend:

• Zelfbeheer. De (controlerende) zeggenschap wordt uitgeoefend door de bestuurders van de stichting (de zogenaamde ‘stewards’ of ‘rentmeesters’). Stewards zijn verbonden met het bedrijf en de missie. Het verschilt per bedrijf wie de rol van stewards vervullen: medewerkers, andere stakeholders of onafhankelijke bestuurders. Meestal is sprake van een mix van medewerkers en onafhankelijke bestuurders.

• Winst dient de missie. Winst maken is voor de continuïteit essentieel, maar het is geen doel op zich. Winst dient de missie en ontwikkeling van het bedrijf en wordt geherinvesteerd of gereserveerd. Overwinsten kunnen teruggegeven worden aan de maatschappij, bijvoorbeeld middels donaties in lijn met de missie. Investeerders, oprichters en andere betrokkenen worden eerlijk gecompenseerd, maar nooit ten koste van het bedrijf.

Opkomend fenomeen

Steward-ownership wint de laatste jaren aan populariteit. Het model wordt toegepast om bij een diversiteit aan ondernemingen de opvolging vorm te geven. Van kledingmerk Patagonia tot vastgoedonderneming Zadelhoff, van Camping Zeeburg Amsterdam tot groenvoorzieningbedrijf Donker Groep. De DGA’s van deze bedrijven kozen recent voor het model.

Steward-ownership is echter niet nieuw. Het wordt zelfs al meer dan een eeuw toegepast. Bedrijven als Bosch, attractiepark Efteling en ingenieursbureau Haskoning laten zien dat steward-owned bedrijven net zo competitief kunnen zijn als niet-steward-owned bedrijven. Uit onderzoek blijkt dat de kans dat een stewardowned bedrijf na veertig jaar nog bestaat drie tot zes keer groter is. Daarnaast zijn klanten volgens onderzoek loyaler en medewerkers gemotiveerder. Stewardowned bedrijven vertonen daarmee veel kenmerken van succesvolle familiebedrijven.

Overdracht aandelen

Tegenover de overdracht van aandelen staat in principe altijd een koopprijs. Bij verkoop aan een marktpartij of private equity is het gebruikelijk om een zo hoog mogelijke prijs te bedingen. Ondernemers die voor steward-ownership kiezen, zitten vaak anders in de wed

strijd. Ze hoeven niet het onderste uit de kan en vragen zich af hoeveel ‘genoeg’ is. In plaats van te kijken naar wat de onderneming maximaal op kan leveren, kan bijvoorbeeld de financiële draagkracht van de onderneming het uitgangspunt zijn bij het bepalen van een koopprijs. Zo kan de onderneming uit haar eigen cashflow de voormalig(e) aandeelhouder(s) uitkopen zonder dat de financiële stabiliteit en continuïteit in het geding komen.

De spiegel en het advies van een financieel planner zijn onmisbaar bij het vinden van een goed en verantwoord antwoord op de vraag van ‘genoeg’. Een financieel planner kan een ondernemer bijvoorbeeld helpen om de vraag vanuit verschillende perspectieven te bekijken:

• Hoeveel heb je in je eigen bedrijf geïnvesteerd (in geld en/of tijd)?

• Welk deel van de waarde van de onderneming schrijf je toe aan jezelf?

• Hoeveel heb je nodig (bijvoorbeeld voor je pensioen, voor je familie, of om een nieuwe onderneming te kunnen starten)?

Een belangrijke vraag kan ook zijn welke rol de familie van de oprichter nog houdt als een bedrijf stewardowned wordt. Er zijn verschillende smaken mogelijk en bij de helft van de steward-owned bedrijven is de familie nog betrokken. Bij cv-ketel- en warmtepompfabrikant Remeha heeft de familie van de oprichter bijvoorbeeld de mogelijkheid om één van de zes stewards voor te dragen.

Doelstellingen scan

Voordat een ondernemer voor een vorm van bedrijfsoverdracht kiest, is het belangrijk om duidelijk te hebben welke doelstellingen een ondernemer heeft. Het risico bestaat dat te snel wordt aangenomen dat een zo hoog mogelijke verkoopprijs voorop staat, zonder andere doelstellingen serieus in overweging te nemen.

De doelstellingen scan kan een financieel planner helpen om samen met een ondernemer helderheid te krijgen over doelstellingen die belangrijk zijn bij het vormgeven van de bedrijfsoverdracht.

De onderstaande doelstellingen kunnen als uitgangspunt gebruikt worden bij het gesprek met de ondernemer. De ondernemer scoort elke doelstelling bijvoorbeeld op een schaal van ‘niet belangrijk’ tot ‘zeer belangrijk’. De doelstellingen die niet belangrijk zijn, kunnen alvast worden weggestreept. De overige doelstellingen kunnen vervolgens in volgorde van meest belangrijk naar minst belangrijk worden gezet.

Wat wil ik voor mezelf?

• Mijn persoonlijke vermogen maximaliseren

• Erkenning krijgen voor mijn prestaties

• Informatie over mijn bedrijf privé houden

• Controle of invloed behouden over de toekomst van het bedrijf

• Een soepele overgang

• De mogelijkheid hebben om het plan te wijzigen

 

Wat wil ik voor mijn familie?

• De controle over het bedrijf in handen van mijn familie houden

• Vermogen en financiële zekerheid voor generaties waarborgen

• Mijn familie of erfgenamen de mogelijkheid geven om deel te nemen aan het bedrijf en het vorm te geven

• Mijn erfgenamen eerlijk behandelen

 

Wat wil ik voor mijn werknemers?

• Hun baanzekerheid en continuïteit op de lange termijn waarborgen

• Vermogen en financiële voordelen aan hen overdragen

• De bedrijfscultuur en tradities behouden

• Loyale werknemers de kans geven om leiding te geven

 

Wat wil ik voor mijn zakelijke relaties?

• Sterke, langdurige relaties onderhouden met belangrijke zakenpartners

• De reputatie die het bedrijf bij klanten heeft behouden

• Het aanpassings- en ontwikkelingsvermogen van het bedrijf beschermen

• Een blijvende impact op de branche hebben door middel van thought leadership , invloed en innovatie

 

Wat wil ik voor de gemeenschap en de maatschappij?

• De aanwezigheid van het bedrijf in de lokale gemeenschap waarborgen

• Bijdragen aan de economische, sociale of culturele kracht van de regio op de lange termijn

• Een grote eenmalige donatie doen aan een sociaal of maatschappelijk doel

• Maatschappelijke doelen bevorderen door middel van voortdurende activiteiten en/of financiële steun

Fiscaliteit

De transitie naar een steward-owned structuur heeft fiscale consequenties. Er vindt immers een overdracht van waarde plaats.

Het is belangrijk om de fiscale consequenties van tevoren in kaart te brengen als onderdeel van de financiële planning. Welke belastingen van toepassing zijn, hangt af van hoe, aan wie en door wie de aandelen worden overgedragen. Denk bijvoorbeeld aan inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting en schenkbelasting. Als (deels) sprake is van een schenking, kan het voordelen hebben om over te dragen aan een stichting met een ANBI-status, zodat gebruik gemaakt kan worden van de giftenaftrek.

Een minder bekende fiscale regeling die bij stewardownership uitkomst kan bieden is de zogenaamde werknemersstichting. Als aan de voorwaarden van deze regeling voldaan wordt, kunnen inkomstenbelasting en schenkbelasting achterwege blijven.

Waarden

Steward-ownership biedt adviseurs, waaronder financieel planners, een waardevol nieuw instrument om ondernemers te begeleiden bij het borgen van de missie, continuïteit en de maatschappelijke impact van hun onderneming. Door kennis te hebben van het model en de overwegingen die voor een ondernemer relevant zijn, kun je als financieel planner een essentiële rol spelen in de zoektocht van ondernemers die hun bedrijf goed achter willen laten. Jij bent ook een partner voor ondernemers die keuzes willen maken die verder gaan dan financiële waarde.

Roy van den Heuvel is werkzaam voor We Are Stewards, heeft een achtergrond in de advocatuur en begeleidt ondernemers bij het vinden van de juiste structuur en financiering voor hun bedrijf. Gijsbert Koren is oprichter van We Are Stewards en is pionier op het gebied van crowdfunding.

Reactie toevoegen

Naam

E-mailadres

Reactie

Organisatie

Telefoonnummer

VVPVIP HypothekenVVP Innovatie PlatformVIP SchadeVVP Twitter

Toevoegen 

Meer over

• Gijsbert Koren
• steward-ownership
• We Are Stewards
• VVP-special Duurzaam Adviseren 2026
• Roy van den Heuvel