Meer dan een marketingtool
(Roy van den Anker, Alpina Group, in rubriek Cultuur, VVP 4-2024) Er wordt gelukkig steeds vaker gesproken over cultuur als een essentieel onderdeel van organisaties. Maar vergis je niet: cultuur wordt nog vooral beschouwd als een mooie marketingtool, iets dat vooral dient om een aantrekkelijk imago naar buiten toe te presenteren richting klanten en op de arbeidsmarkt. De werkelijkheid is veel dieper en fundamenteler. Cultuur is namelijk niet alleen een set waarden die je op de muur schildert of in een reclamecampagne verwerkt; het is de kern van hoe een organisatie functioneert en presteert.
Cultuur in een organisatie is de verzameling van normen, waarden, gedragingen en overtuigingen die bepalen hoe mensen binnen de organisatie met elkaar omgaan en hoe zij hun werk uitvoeren. De geschreven maar vooral ook ongeschreven regels waarin bepaald is ‘hoe we het hier doen’. Het is niet alleen de onzichtbare kracht die bepaalt hoe flexibel een organisatie kan inspelen op veranderingen, hoe gemotiveerd medewerkers zijn, en hoe goed teams samenwerken. Ook extern is het de bepalende factor, bijvoorbeeld voor de manier waarop met klanten wordt omgegaan. Onderzoek heeft aangetoond dat organisaties met een sterke, coherente cultuur beter presteren op de lange termijn. Dit komt omdat een sterke cultuur zorgt voor betrokkenheid en motivatie, samenwerking en teamgeest en snellere besluitvorming.
Belangrijkste stappen
Het opbouwen van een sterke bedrijfscultuur is geen gemakkelijke taak; het vereist tijd, aandacht en een strategische aanpak. Hier zijn de drie belangrijkste stappen om dit effectief te doen:
1. Definieer de Kernwaarden en Missie. De basis van elke sterke cultuur is een set van kernwaarden en een duidelijke missie die door iedereen in de organisatie wordt gedeeld. Deze waarden moeten niet alleen in woorden worden geformuleerd, maar ook in daden worden omgezet. De missie moet een inspirerende leidraad bieden die medewerkers motiveert en richting geeft. Het is essentieel dat deze waarden aansluiten bij de werkelijkheid van het bedrijf; medewerkers merken het namelijk snel als er een kloof bestaat tussen wat er gezegd wordt en wat er daadwerkelijk gebeurt.
2. Leiderschap dat het Goede Voorbeeld Geeft. Leiderschap speelt een cruciale rol in het vormgeven en onderhouden van een bedrijfscultuur. Leiders moeten niet alleen de waarden van de organisatie uitdragen, maar ze ook daadwerkelijk belichamen in hun dagelijks gedrag. Als leidinggevenden zich niet houden aan de vastgestelde normen en waarden, zullen medewerkers dit voorbeeld volgen, wat kan leiden tot een verzwakte of zelfs toxische cultuur. Effectieve leiders ondersteunen cultuur door consistent gedrag, het stimuleren van gewenst gedrag bij anderen, en het actief aanpakken van ongewenst gedrag. Zo werkt bijvoorbeeld het nakomen van afspraken door een directielid door in de betrouwbaarheid van een hele organisatie. En zo bepaalt de manier waarop een leidinggevende praat over klanten of zijn team in staat is te transformeren van omzetgedreven productverkoop naar klantgerichte advisering.
3. Cultuur onderdeel maken van dagelijkse processen. Om een cultuur duurzaam te maken, moet deze onderdeel gemaakt worden van de dagelijkse processen en structuren van de organisatie. Dit betekent dat cultuur niet iets is dat alleen tijdens vergaderingen of op posters wordt besproken, maar iets dat wordt weerspiegeld in alles wat de organisatie doet. Van het aannemen van nieuw personeel tot aan performance management en besluitvorming. Van de selectie van leveranciers tot het vaststellen van het product- en dienstenaanbod. Door cultuur te verankeren in procedures en systemen, wordt het een levend onderdeel van de organisatie en niet slechts een abstract idee. In een organisatie waar klantgerichtheid hoog in het vaandel staat gaat dat bijvoorbeeld om de vraag of je afscheid neemt van een leverancier van een slecht product, ondanks dat de marge extreem aantrekkelijk is.
Valkuil
Een bekende valkuil waar veel organisaties de plank misslaan, is dat cultuur vooral ‘leuk’ moet zijn. Onder het mom van werkgeluk gooit menig organisatie formele regels overboord om plaats te maken voor een vrije werkomgeving, waar creativiteit en autonomie zouden bloeien. Om dit te stimuleren, worden bijvoorbeeld formele werkroosters afgeschaft, tafelvoetbaltafels geïnstalleerd, en wordt informeel gedrag aangemoedigd. Wat echter vergeten wordt, is dat duidelijke waarden en gedragsnormen medewerkers veiligheid en zekerheid bieden waardoor ze durven handelen. De afwezigheid ervan zorgt voor kleuren binnen de lijntjes. En als die lijntjes niet helder zijn dan wordt het speelveld heel erg klein gehouden.
Het resultaat? Een chaotische werkomgeving waar niemand meer weet wat van hem wordt verwacht. Beslissingen worden niet genomen, deadlines worden gemist, en er ontstaat een cultuur van vrijblijvendheid in plaats van autonomie. Uiteindelijk lijdt de bedrijfsprestatie hieronder, en moet de directie ingrijpen om weer structuur en duidelijkheid te creëren. Dit benadrukt dat cultuur meer is dan alleen een oppervlakkige verandering in kantoorinrichting of gedrag; het vereist een diepgaand begrip en een bewuste inspanning om de juiste waarden en normen te verankeren.
Ruggengraat
Een sterke cultuur is essentieel voor de langetermijnprestaties van een organisatie. Het vormt de ruggengraat van hoe medewerkers samenwerken, beslissingen nemen en problemen oplossen. Cultuur is meer dan een marketingtool; het is een strategisch instrument dat, wanneer goed toegepast, een organisatie kan transformeren. Door zorgvuldig kernwaarden te definiëren, leiderschap dat het goede voorbeeld geeft, en cultuur in te bedden in dagelijkse processen, kunnen organisaties een cultuur creëren die echt bijdraagt aan hun succes. En zoals de valkuil laat zien, is het essentieel om cultuur serieus te nemen en niet slechts te zien als een leuk extraatje om personeel aan te trekken in een krappe arbeidsmarkt of indruk te maken bij potentiële klanten.
Reactie toevoegen
Meer over
Gaat jouw organisatie All inclusive?
(Roy van den Anker, Konnekst, in VVP 4-2025) Een all inclusive vakantie is als een verzekering. Je voorkomt het risico op een torenhoge barrekening aan het einde...
De stille klassenjustitie van de stageplek
(Richardo Cruz Fortes, Expat Mortgages, in VVP 4-2025) Waar we (in ieder geval ikzelf) graag praten over culturele verrijking, vergeten we vaak haar tegenpool:...
Oproep: wie geef ik vandaag een echte kans?
"Waar we (in ieder geval ikzelf) graag praten over culturele verrijking, vergeten we vaak haar tegenpool: de verborgen cultuurverarming", aldus Richardo Cruz Fortes...
De kracht van samen: van roeiboot tot onderlinge
(Seada van den Herik, Onderlinge 's-Gravenhage, in VVP 3-2025) Toen ik in 2022 werd gekozen als voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Roeibond voelde het als...
Oproep: "Durf de taart te delen"
"De verkiezingen die eraan komen? Die worden opnieuw een spiegel van hoe Nederland naar zichzelf kijkt. Maar de financiële sector hoeft niet af te wachten tot...
(Richardo Cruz Fortes, Expat Mortgages, in VVP 3-2025) Ik schrijf dit vanuit Marokko. Vakantie. Zon, geuren, kleuren, gesprekken, ontmoetingen. En telkens proef...
Roy van den Anker kiest voor zelfstandig ondernemerschap
Roy van den Anker heeft zijn vertrek aangekondigd bij Alpina, waar hij zeven jaar werkzaam is geweest. Hij gaat zich volledig richten op Konnekst, dat hij in 2022...
(Roy van den Anker, oprichter Konnekst, in rubriek Cultuur in VVP 2-2025) Steeds meer organisaties hebben aandacht voor cultuur. Gelukkig, al zijn de motieven...
(Richardo Cruz Fortes, Expat Mortgages, in VVP 2-2025) Na mijn vorige column over culturele verrijking in de financiële sector kreeg ik veel positieve reacties....
Van huis tot werk: mijn duurzaamheidsreis
(Seada van den Herik, Onderlinge 's-Gravenhage, in rubriek Cultuur, VVP 1-2025) In 2019 kwam mijn dochter thuis met een schoolproject over het verduurzamen van...







