40 jaar bij VVP (deel 1): het nieuwe normaal?

1. 28 april 2026
2. 7 reacties

In 1986, toen ik bij VVP begon, had je nog gelegenheidsagenten (Wabb-registers C en D) en dat waren er echt heel veel. De afschaffing van deze registers markeert zeker een van de momenten waarop het adviesvak verder is geprofessionaliseerd. Een ander moment is natuurlijk de invoering van de Wft geweest en in het verlengde daarvan de aanscherping van de deskundigheidseisen. Een effect is er zeker; je kiest er nu echt voor om adviseur te zijn, deskundig en integer. Maar of een PE-examen iedere drie jaar nu werkelijk nodig is? Ik ben 40 jaar journalist en nog nooit heb ik een PE-examen hoeven afleggen... Maar wat is het alternatief? Ik heb het vaak genoeg gezien vroeger: mensen kwamen naar een bijeenkomst, zetten hun handtekening en vertrokken weer. PE-punten gescoord. Zo moet het ook niet. Heel benieuwd naar het alternatief waarmee de adviseursorganisaties gaan komen nu het kabinet bezig is te snijden in regels en bereid is nog eens te kijken naar het PE-examen.

Strooppot

De Wft introduceerde toezicht door de AFM en dat heeft beslist cowboys uit de markt verdreven. Arthur Docters van Leeuwen leidde toen de AFM, maar Theodor Kockelkoren was het boegbeeld van het toezicht op adviseurs en bemiddelaars. Die deed ook van zich spreken door provisie te omschrijven als strooppot, iets wat hem door de branche bepaald niet in dank werd afgenomen.

Provisie, dat beloningsprincipe is in mijn tijd bij VVP onder druk geraakt. Uiteindelijk kwam het in 2013 zelfs tot een provisieverbod bij complexe en nog een handvol producten. Bij particuliere schadeverzekeringen mocht provisie blijven, al geldt sinds medio 2024 verplichte actieve provisietransparantie. Alle commotie vooraf ten spijt, lijkt die transparantie geruisloos te zijn ingevoerd en niet tot omzetverlies te hebben geleid. Zelfs het provisieverbod, bij de invoering door velen vervloekt, heeft het bestand van adviseurs niet uitgedund. Ook al is een maatregel niet naar je zin, soms moet je mee met de stroom. Go with the flow, dat is überhaupt een wijs beginsel in het leven.

Het provisieverbod heeft gemaakt dat bepaalde verzekeringen, zoals uitvaart, bijna alleen nog maar online worden gesloten. Klanten zijn niet bereid adviseurs bij deze producten een adviesvergoeding te betalen. Dat is geen goede ontwikkeling geweest. Tot op de dag van vandaag heeft niemand hier afdoende antwoord op weten te geven. Gelukkig dan maar ook dat ‘pensioenbedrag ineens’ inmiddels nog verder is doorgeschoven (naar 1 januari 2029), want hierbij gaan zonder integraal financieel advies hele grote ongelukken ontstaan. Maar wie moet dat advies geven als de klant er geen geld voor over heeft en de overheid geen sjoege geeft in de vorm van bijvoorbeeld een aftrekpost of adviesvoucher?

Eed

Zeker na de crisis van 2008 is er een enorme lading wet- en regelgeving en compliance over de financiële sector en dus ook het verzekeringsbedrijf uitgestort. Achteraf een beetje teveel, zien we nu in. Inmiddels worden sommige regels ook afgezwakt.

Is er nu werkelijk sprake van een gedrags- en cultuurverandering? Want dat is de vraag na die stortvloed. Voldoen aan regeltjes is iets anders dan dat je uit jezelf het klantbelang centraal stelt. Soms is het beter om de klant te adviseren iets níet te doen. Mag dat van je zelf? (En van je baas, want die moet je wel die ruimte geven). Er is absoluut iets bereikt qua gedrag en cultuur, maar of het allemaal al werkelijk intrinstiek is, de goede uitzonderingen daargelaten?

Een bijzonder moment vond ik het gezamenlijk afleggen door Adfiz-leden van de bankiers- en beroepseed in de Grote Kerk in Den Haag. Maar ik hoor nooit meer iemand over de eed. Leeft ze dan nog wel?

Sommigen zetten in op een totaal nieuwe financiële wereld. De ideeën daarvoor zijn best concreet, maar te vrezen valt dat er pas echt iets verandert als het water tot aan de lippen is gestegen. Ook hier geldt: een nieuwe financiële wereld kan alleen ontstaan bij de gratie van onszelf.

Wereld

Voor mijn generatie (ik ben nu 64) leek de wereld in steen gehouwen. Natuurlijk heb ook ik de oliecrisis van 1973 en andere crises meegemaakt, maar steeds werd de oude situatie van vrede en voorspoed vrij vlot hersteld. Laten we vooral hopen dat dit ook het geval zal zijn na de huidige turbulentie. Bij de presentatie onlangs van het jaarverslag 2025 zei AFM-voorzitter Laura van Geest: “‘We hebben te maken met een opeenstapeling van risico’s waar we traditioneel al van één nerveus zouden worden. Dit is ons nieuwe normaal geworden: onvoorspelbaar, kort-cyclisch en cumulerend. De komende tijd kunnen we ons er maar beter op instellen. Echte stabiliteit zit daarmee niet in terug proberen te gaan naar het oude evenwicht, maar in ons vermogen om met die onvoorspelbaarheid om te gaan.”

Het klinkt plausibel, maar spreken we niet te snel van het nieuwe normaal? De geschiedenis leert dat veel bestaat uit golfbewegingen. En er is soms maar weinig nodig om de golf om te keren. Dachten we niet allemaal dat de rente eeuwig nul of negatief zou blijven en leenden we – de overheid niet als laatste – er niet allemaal lustig op los? Maar zodra er geen goedkope energie uit Rusland meer kwam, ontplofte de inflatie en in het kielzog daarvan de rente. Dan te bedenken dat we nu in een pensioentransitie zitten, niet in de laatste plaats vanwege de rente die zo rendementsfrustrerend laag was… Een transitie waarvan nog maar moet blijken of we er zo blij mee gaan zijn als de beleggingsresultaten tegenvallen. Aan de andere kant: de voorbije veertig jaar was het pensioenstelsel al aardig uitgekleed (van eindloon naar middelloon en daarna niet zelden naar een beschikbare premieregeling).

Verzekeraars proberen zekerheid te bieden in onzekere tijden, maar dat is nog best een uitdaging! En er zitten gewoon grenzen aan de verzekerbaarheid. Het is belangrijk die grenzen (tijdig) aan te geven en manage vooral ook de verwachtingen van verzekerden.

Een van de leukste uitspraken de afgelopen veertig jaar vond ik die van toenmalig directeur Leo de Boer van het Verbond van Verzekeraars: “Een verzekering is geen pinautomaat.”

Deel 2: onszelf niet wegautomatiseren

Cartoon: gemaakt door sneltekenaar Rog Bowles in november 1993 op stand Sedgwick op Financial Management Exhibition.

Reactie toevoegen

Naam

E-mailadres

Reactie

Organisatie

Telefoonnummer

VVPVIP HypothekenVVP Innovatie PlatformVIP SchadeVVP Twitter

Toevoegen 

Meer over

• Jubileum

Abonnement aanvragen