IBO: aanpassingen arbeidsongeschiktheidsstelsel noodzakelijk
In het vrijdag verschenen IBO-rapport Werk aan de WIA – naar een stelsel dat weer werkt” wordt onder meer geadviseerd om sociaal-medische beoordelingen niet meer uitsluitend door verzekeringsartsen te laten uitvoeren en striktere voorwaarden te stellen aan aanvragen voor herbeoordelingen. Daarnaast wordt er geadviseerd de IVA-uitkering af te schaffen voor nieuwe gevallen, omdat de beoordelingen daarvoor te complex en tijdrovend zijn.
Het rapport is een ambtelijk onderzoek dat onafhankelijk van de politiek is uitgevoerd door meerdere ministeries, UWV, CPB en SCP. De aanpassingen zijn volgens het rapport noodzakelijk vanwege de stijgende WIA-instroom, sterk oplopende achterstanden en structurele tekortkomingen in het stelsel. Deze problemen versterken elkaar en leiden tot langere onzekerheid voor mensen en hoge maatschappelijke kosten.
Basispakket
Het IBO adviseert een basispakket aan maatregelen om de druk op de uitvoering te verminderen en de kwaliteit te verbeteren, waar een nieuw kabinet mee aan de slag moet. Ten eerste moeten de verzekeringsartsen gerichter worden ingezet. Een deel van hun werkzaamheden kan en moet worden overgenomen door andere professionals.
Ten tweede moeten onnodige herbeoordelingen worden voorkomen, door werkgevers, of partijen die namens hen optreden, te vragen een verzoek inhoudelijk te onderbouwen of hen te laten betalen voor een herbeoordeling door UWV.
Als derde moet de aparte uitkering voor mensen die blijvend volledig arbeidsongeschiktheid zijn (de Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA)) worden afgeschaft. Deze mensen krijgen dan een WGA-uitkering, net zoals mensen die minder dan 80 procent arbeidsongeschikt zijn. Verzekeringsartsen moeten bij het verschaffen van een IVA-uitkering namelijk beoordelen en onderbouwen of iemand blijvend niet meer kan werken. Dat is bijzonder complex en tijdrovend. Dit zal ook het aantal aanvragen voor herbeoordeling verminderen en vergroot ook de financiële houdbaarheid.
Tot slot moet er worden ingezet op preventie en activering, bijvoorbeeld door sterker toezicht, het vergroten van ondersteuning bij de re-integratie vanuit de WIA, en betere steun aan werkgevers bij het weer in dienst nemen van gedeeltelijk arbeidsongeschikten.
Het IBO heeft daarnaast vijftien maatregelen in kaart gebracht waar de politiek voor kan kiezen. Dan gaat het om aanpassingen binnen, maar ook van, het stelsel. Bijvoorbeeld het centraal stellen van werkhervatting. Of stoppen met de koppeling van de uitkering aan het vroegere inkomen en het maximeren op het niveau van het minimumloon. Dit zou een fundamentele wijziging zijn van de sociale zekerheid zoals we die kennen.
Loondoorbetaling bij ziekte niet terugbrengen van twee naar een jaar
Tot slot acht het IBO het niet verstandig om de verplichting van loondoorbetaling bij ziekte voor werkgevers terug te brengen van twee naar één jaar: “Dit is één van de krachtigste en meest succesvolste beleidsmaatregelen om ziekteverzuim en daaropvolgende arbeidsongeschiktheid te verminderen”, citeert het IBO het CPB. Deze maatregel leidt bovendien tot fors hogere wachtlijsten, meer instroom bij de WIA en hogere kosten. Daarnaast re-integreren veel mensen in het tweede jaar bij hun werkgever, terwijl het veel moeilijker is om vanuit een uitkering weer aan het werk te gaan.
Reactie toevoegen
Meer over
Advies bedrijfsarts leidend na twee jaar
Het kabinet zet het wetsvoorstel door dat het advies van de bedrijfsarts leidend maakt bij de UWV-toets na twee jaar ziekte. De ministerraad heeft met het voorstel...
De Eerste Kamer heeft ingestemd met de wet ‘meer zekerheid flexwerkers’. Werknemers met een flexibel arbeidscontract krijgen daardoor per 1 januari 2028...
Uitkeringen bij UWV stijgen verder
In zowel 2026 als 2027 stijgen de uitgaven aan uitkeringen bij UWV verder. Met 9,2 procent in 2026 en in 2027 met 7,9 procent, blijkt uit de Juninota 2026. De toename...
WIA: niet morrelen aan dwangsomregeling
De minister onderbouwt het tijdelijk buiten werking stellen van de bestuurlijke dwangsomregeling in de WIA onvoldoende. Dat vindt het Verbond van Verzekeraars in...
Adfiz: opschorting dwangsomregeling WIA lost niets op
Adfiz heeft gereageerd op de consultatie over het tijdelijk buitenwerking stellen van de bestuurlijke dwangsomregeling in de WIA. "Ons standpunt: trek dit voorstel...
VVP-event Inkomen: kom in actie
Kom in actie als adviseur, was de oproep tijdens het drukbezochte VVP-event Inkomen woensdagmiddag. De BAZ komt er op z’n vroegst 1 januari 2030, ondertussen...
Het kabinet consulteert momenteel een vernieuwde Verlofwet. Het nieuwe verlofstelsel wordt ingedeeld in drie pijlers, in lijn met het SER-advies Balans in maatschappelijk...
Samenwerking bij re-integratie versterkt
Elf partijen hebben een intentieverklaring ondertekend om de samenwerking bij verzuimbegeleiding en re-integratie te versterken. De elf partijen bestaan naast...
Grootste advieskans ontstaat na het advies
(Jos Besselink, WijZijnLoek, in VVP-special Slimmer Klantbeheer 2026) Een tijd geleden werd ik uitgenodigd voor een meeting over nazorg voor AOV-klanten. Door...
WIA: meer nodig dan taakherschikking
Waarom spelen private partijen ook bij de WIA-claimbeoordeling geen structurele rol? Die vraag laat minister Vijlbrief volgens Adfiz onbeantwoord in zijn recente...