Seminar Vooruitzien in Solidariteit: kijk niet weg, kom in actie

1. 4 maart 2026
2. 0 reacties

Uit onderzoek van Purpose in opdracht van het Verbond van Verzekeraars en de Gemeente Den Haag bleek eind vorig jaar dat maar liefst 60 procent van de huishoudens geen inboedel- of aansprakelijkheidsverzekering heeft. Eenzelfde beeld wordt verwacht in andere steden.

“Vandaag willen we met elkaar reflecteren op morele vragen die steeds vaker op tafel liggen. Wat betekent toegankelijkheid in een samenleving waarin steeds meer mensen buiten beeld raken?”, aldus Wijkamp-Hermsen. Keynotes waren er van Laurentien van Oranje (number 5 foundation), Jessica den Outer (Rechten voor de Natuur) en auteur, bestuurskundige en ervaringsdeskundige Tim ’S Jongers. Tevens waren er twee roundtables. Een aantal belangrijke conclusies van die middag: kijk niet door je eigen bril naar de problemen van een ander, geef mensen de regie terug over hun leven, benader kwetsbare mensen als mensen en niet als onderzoeksobjecten en verschuil je niet achter systemen, maar kom in actie.

Volgens Laurentien van Oranje, in 2023 medeoprichter van de Stichting Gelijkwaardig Herstel met als doel om toeslagenouders beter en sneller te helpen dan de overheid dat doet, is vertrouwen de enige echte oplossing. “Het toeslagenschandaal heeft de samenleving inmiddels 9 miljard euro gekost. En nog altijd is het niet opgelost, juist omdat deze groep met wantrouwen tegemoet wordt getreden. Slachtoffers hebben recent in de krant een advertentie moeten plaatsen met als kop: ‘Wij zijn er nog’. Ik schaam me en wil niet wegkijken. We moeten dit samen oplossen.”

Een belangrijk onderdeel van haar aanpak zijn de feitenreleases. Vrijwilligers, vaak werkzaam bij verzekeraars, schrijven de verhalen van gedupeerden op. “Het luisteren naar mensen en het opschrijven van hun verhaal is een belangrijke bijdrage tot ‘integraal herstel’, want alleen met een financiële compensatie zal dat nooit lukken." In een indrukwekkende film liet ze zien hoe belangrijk dit onderdeel is voor gedupeerden.

“Het echte probleem is dat er levens zijn verwoest. Officieel zijn er ruim 43.000 ouders officieel erkend als gedupeerde en zijn er ruim 3.000 kinderen uit huis geplaatst. Het leed, zeker ook bij deze kinderen, is immens. We moeten ze vertrouwen geven, de regie over hun leven teruggeven en het leed erkennen. Dit is niet alleen veel menselijker, het is ook nog eens veel goedkoper.”

Ook ziet ze goede mogelijkheden om AI in te zetten, met name voor gedupeerde jongeren. “Met AI kunnen jongeren zelf hun feitenreleases op papier zetten en kan  er vrij simpel een individueel plan van aanpak worden ontwikkeld hoe ze hun leven weer op de rit krijgen.”

Box 0

“Een probleem in Box 3 wordt zo opgelost, maar al die mensen die in Box 0 zitten, hebben helemaal geen mogelijkheden om hun problemen op te lossen”, aldus Tim ’S Jongers, die erop wees dat wijzelf het systeem zijn en dat wijzelf dat systeem dus kunnen veranderen.

In zijn boek ‘Armoede uitgelegd aan mensen met geld’ schrijft hij: “Tot de dominante groep hoogopgeleiden mét articulatiemacht behoren, is niet vrijblijvend. Want het betekent dat wij het maatschappelijk debat aansturen, aan de knoppen (gaan) draaien in de beleidswereld, het bedrijfsleven of de media, politiek actiever zijn dan de gemiddelde Nederlander én over de middelen beschikken om beleid en samenleving in een voor ons gunstige richting te duwen. Onze positie brengt een verantwoordelijkheid met zich mee.”

Volgens ’S Jongers blijken veel interventies om armoede en ongelijkheid te bestrijden hun doel voorbij te schieten. “Je kunt bijvoorbeeld een budgetcoach met een app op pad sturen langs mensen die in armoede leven. Maar zolang iemand structureel geld tekort komt, is dat vooral een app om geld te beheren dat je niet hebt. Daarnaast zijn diegenen die het probleem denken te kunnen oplossen bijna nooit degenen die het probleem ondergaan.”

Hij wees ook op vooroordelen bij mensen met geld. “Nog steeds worden mensen in armoede gezien als ‘domme mensen’ die ‘ongezonde’ keuzes maken. Wat doet die flatscreentelevisie in hun woonkamer?!”

We moeten ander leren kijken, aldus ’S Jongers. Bijvoorbeeld naar de armoedegrens. “Het is een willekeurig meetinstrument. Inmiddels hebben zo’n 2,5 miljoen mensen in Nederland financiële problemen, maar volgens de armoedegrens zijn dat er ruim een half miljoen.“

Anders kijken geldt ook voor de aanname dat arme mensen alleen maar irrationele keuzes maken. “Achter een bureau wordt bedacht dat je met 8,40 euro per dag voldoende en gezond kunt eten. Een warme maaltijd mag 2,80 kosten, maar een bio-broccoli kost al gauw 3,20 euro kost. Het is dan rationeel dat je gaat voor die zak met twintig frikandellen. Beleidsmakers kijken niet naar de context. Ze denken: wees als mij, eet gezond, beweeg wat meer, dan komt het wel goed.”

Wat kunnen we wel doen? “Kijk niet door je eigen bril naar de problemen van een ander. Verschuil je niet achter het systeem. Dat is juist een manier om niets te hoeven doen. Altijd krijg ik de vraag: ja, maar wat kan ik dan doen? Laatst nog tijdens een lezing voor duizend mensen. Stap op iemand af en zeg: ik luister naar je, ik sleur je er doorheen. Als duizend mensen dat doen, helpen we duizend mensen. En zo verder. En stop met dure onderzoeken die niets opleveren. Benader elkaar als mensen en niet als onderzoeksprojecten.”

Milieujurist Jessica den Outer (Stichting Rechten voor de Natuur) vertelde dat de natuur ook in de westerse wereld steeds meer een juridische stem krijgt, ook in Nederland. Als voorbeeld gaf ze Mar Menor, het grootste zeewatermeer gelegen in Spanje. Dat werd het eerste stuk Europese natuur dat een eigen rechtspersoon is geworden. “Mensen zijn zelf in opstand gekomen tegen de verwoesting van dit natuurgebied. En met succes.”

Rechten voor de natuur is de snelstgroeiende juridische beweging van de eenentwintigste eeuw. Rechten voor de natuur heeft een toolkit voor bedrijven ontwikkeld waarmee ze de natuur medeaandeelhouder kunnen laten worden. Ander mooie ontwikkeling: op Spotify is ‘Nature’ erkend als muziekartiest. Wie daar naar natuurgeluiden luistert, draagt ook bij. Royalties gaan namelijk naar een stichting die natuur beschermt.

Round tables

Aan de eerste Round Table met als thema ‘‘Sociaal duurzaam verzekerd – Hoe bereiken we kwetsbare wijken?’ namen Leontien van Oranje, Vanessa Umboh (Stichting Stem zonder Gezicht), Ruud van den Tillaar (NVVK) en Harold Herbert (Verbond van Verzekeraars) deel. Een van de conclusies: kom in actie, wacht niet af, en verschuil je niet achter regels. Ideeën die kunnen worden onderzocht: hoe kun je basisverzekeringen koppelen aan een huurcontract, is het mogelijk om assurantiebelasting terug te geven aan kwetsbare groepen mensen en laat wijkbewoners zelf aan de ontwerptafel zitten. “Voor wie meteen al in actie wil komen, meld je bij ons aan. In de Wijk Feijenoord in Rotterdam hebben we handjes, kennis, oplossingen nodig. Je kunt morgen bij ons aan de slag”, aldus Vanessa Umboh van de stichting Stem zonder Gezicht.

Aan de tweede Round Tabel met als thema ‘‘Boardroomdillema’s in een tijd van maatschappelijke druk’ namen Pauline Bieringa (Triodos Bank), Thom Mallant (Waarborgfonds Motorverkeer), Carola Wijkamp-Hermsen (de Vereende) en Ron Bavelaar (MaatschapWij) deel. Conclusies: beslissingen moeten altijd uitlegbaar zijn en je moet jezelf altijd in de spiegel kunnen aankijken, ook na vervelende beslissingen. Oplossingsrichtingen waren er ook, zoals een collectieve verzekeringen voor bepaalde wijken aangeboden door instanties die al in die wijken werken, de mogelijkheid tot schenking van de rente op spaargeld of het instellen van een maatschappelijke dienstplicht.

Foto: Elyse Westman

Reactie toevoegen

Naam

E-mailadres

Reactie

Organisatie

Telefoonnummer

VVPVIP HypothekenVVP Innovatie PlatformVIP SchadeVVP Twitter

Toevoegen 

Meer over

• MaatschapWij
• Jessica den Outer
• Vanessa Umboh
• Carola Wijkamp-Hermsen
• Leontien van Oranje
• Tim 'S Jongers
• Ruud van den Tillaar
• Pauline Bieringa

Abonnement aanvragen