Snel 'onder water' als huizenprijzen dalen
Het aantal huiseigenaren dat ‘onder water’ staat, loopt snel op zodra woningprijzen dalen. Aldus de Risicorapportage Financiële Markten 2022 van het Centraal Planbureau. Het CPB: “Woningprijzen zijn in Nederland sterk gestegen, hierdoor kunnen problemen ontstaan. Door een prijscorrectie kan een deel van de huishoudens financieel onder water komen te staan. Dit is met name een probleem voor de huishoudens die ook over weinig overig financieel vermogen (zoals spaartegoeden) kunnen beschikken. De kans dat dit leidt tot grote verliezen bij financiële instellingen lijkt echter beperkt, dankzij de Nationale Hypotheek Garantie, doordat Nederlandse huishoudens relatief trouw hun hypotheeklasten betalen en vanwege de aanzienlijke buffers van banken.”
Het CPB: “Slechts een beperkt deel van alle huiseigenaren staat ‘onder water’, maar dat aandeel kan snel oplopen als woningprijzen dalen. Begin 2020 – recentere data is helaas niet openbaar beschikbaar – had zes procent van de huishoudens met een eigen woning een hypotheekschuld die groter is dan de woningwaarde. Vanuit dit uitgangspunt berekenen we hoeveel huishoudens onder water komen te staan als de huizenprijzen verder dalen, met percentages tussen de tien en de 30 procent. Als woningprijzen zouden dalen met 20 procent, komt bijna een kwart van alle huiseigenaren onder water te staan. Bij een prijsdaling van 30 procent loopt dit op tot circa 33 procent van de huiseigenaren. Bij dalingen van 20 en 30 procent zouden respectievelijk veertien en 22 procent van de huiseigenaren daarnaast ook minder financieel vermogen (banksaldo en beleggingen) hebben dan de negatieve overwaarde op hun woning. Voor deze groep zou een (al dan niet gedwongen) verkoop van de woning dus direct leiden tot grote problemen.
“Overigens houden we bij deze analyse geen rekening met de ontwikkelingen sinds de peildatum van de data (begin 2020). De enorme prijsstijging die sindsdien heeft plaatsgevonden heeft ervoor gezorgd dat de groep huiseigenaren met een reeds bestaande schuld een hogere overwaarde heeft en dus een stuk minder snel onder water komt te staan. Daarentegen zal ook de totale hypotheekschuld zijn gestegen, zowel door nieuwe woningaankopen als door het oversluiten van bestaande hypotheken. Voor de combinatie van deze ontwikkelingen is niet accuraat te corrigeren.”
Het CPB stelt verder: “Alertheid blijft nodig bij een aantal andere in eerdere rapportages gesignaleerde risico’s. Financiële risico’s op verliezen op leningen en investeringen door klimaatveranderingen zijn op de korte termijn beperkt, maar kunnen op de langere termijn grotere gevolgen hebben voor financiële instellingen. Daarnaast kunnen niet-bancaire financiële instellingen systeemrisico’s vergroten als er verliezen geleden worden, vanwege de aanzienlijke omvang, de rol in effectenhandel en de verwevenheid met andere financiële instellingen. Ook de zoektocht naar rendement (search for yield) bij zowel financiële instellingen als huishoudens verdient aandacht. Bij correcties op financiële markten kan deze zoektocht naar rendement tot verliezen en onzekerheid leiden, met negatieve gevolgen voor de financiële stabiliteit.”
Corona
Corona blijft volgens het CPB een risicofactor: “Werknemers zullen vaker ziek zijn en kunnen langdurige gezondheidsschade ontwikkelen, waardoor de financiële positie van bedrijven en huishoudens onder druk kan komen te staan. Terugkerende besmettingsgolven betekenen dat bedrijven moeten omgaan met een structureel hoger ziekteverzuim, ook door medewerkers die getroffen zijn door langdurige gezondheidsschade (zoals Long COVID).”
Reactie toevoegen
Meer dan de helft van de Nederlanders vindt dat erfenissen zwaarder belast mogen worden. Er is bovendien breed draagvlak voor progressiviteit: grotere erfenissen...
Financiële stabiliteit verder onder druk
Door de escalatie van het conflict in het Midden-Oosten raakt de financiële stabiliteit verder onder druk. Hogere inflatieverwachtingen, lagere groei en meer...
Wijzigingen in leennormen nu niet opportuun
Het Financieel Stabiliteitscomité (FSC) benadrukt dat prudente leennormen essentieel blijven voor financiële stabiliteit en dat wijzigingen in de leennormensystematiek...
CPB: vermogen doorslaggevend geworden op koopwoningmarkt
Voor steeds meer huishoudens is het kopen van een huis onbereikbaar geworden. Dat blijkt uit de eerste editie van de Toegankelijkheidsmonitor Koopwoningmarkt van...
BAZ voegt financieel weinig toe
Zonder verzekering, aldus een stresstest door het Centraal Planbureau, kan 70 procent van de zelfstandigen de vaste en noodzakelijke kosten na een inkomensschok...
Financiële sector staat er goed voor
Duidelijk positief is dat Nederlandse banken stevige kapitaalbuffers hebben en voldoende liquide middelen. Ook verzekeraars en pensioenfondsen staan er goed voor....
Systeemrisico’s financiële sector door digitale afhankelijkheid van niet-Europese IT-leveranciers
De financiële sector loopt een groeiend risico door zijn toenemende afhankelijkheid van een klein aantal niet-Europese IT-leveranciers. Dat stellen de Autoriteit...
Overstromingsschade overstijgt bij derde van huishoudens financiële draagkraacht
CPB-onderzoek laat zien dat het overstromingsrisico te overzien is, op landelijk niveau voor alle eengezinswoningen samen. Wanneer een overstroming plaatsvindt,...
Grotere rol AFM en DNB bij monitoren effecten leennormen op financiële stabiliteit
Het Financieel Stabiliteitscomité (FSC) verwelkomt het voorstel om AFM en DNB een grotere rol te geven in het monitoren van de effecten van leennormen op...
Samen voorkomen dat woningmarkt verder overhit raakt
"Het gedrag van kredietverstrekkers, adviseurs en taxateurs moet voorkomen dat de woningmarkt verder oververhit raakt." Aldus de AFM in haar jongste Rapportage Financiële...










