Sneaky BNPL

Hergen Dutrieux Viisi, 2022 uitsnede

(Hergen Dutrieux, Viisi Hypotheken, in VVP 01-2022) Buy now, pay later (BNPL) is een van dé fintech-trends. Jonge, snelgroeiende bedrijven maken geld lenen makkelijk en ‘hip’. Wie daar wijzer van wordt? Vooral deze unicorns zelf. En de consument? Die loopt het risico op hardnekkige schulden.

Voor inspiratie is het meestal verfrissend om buiten je eigen vakgebied te kijken. Een onderneming die mij al geruime tijd inspireert, is Patagonia. Dit outdoorkledingmerk zet jaarlijks ongeveer een miljard dollar om. Een zakelijk succes dus. Maar bovenal is het een typisch voorbeeld van een bedrijf dat zijn eigen weg kiest en al jarenlang voorloper is op het aanpakken van de klimaatproblematiek. Koop je iets van Patagonia, dan hoef je het nooit weg te gooien. Hun kleding gaat een leven lang mee. En gaat het wel een keer kapot, dan laat je het repareren – bij voorkeur lokaal.

Patagonia zou jaarlijks met 30 á 40 procent kunnen groeien, maar heeft zichzelf gemaximeerd tot tien procent groei. Waarom? Omdat zij een simpele oplossing zien voor de klimaatdilemma’s: minder produceren. Heel bijzonder, een merk dat kleren verkoopt, maar tegelijkertijd klanten vraagt om daar weinig van te kopen. Eén van hun belangrijkste waarden is: koop alleen wat je nodig hebt. Op Black Friday roept het bedrijf in paginagrote advertenties op: ‘ Don’t buy this jacket ’. Toeleveranciers die zich niet conformeren aan Patagonia’s standaarden spreken ze daarop aan en desnoods nemen ze er afscheid van. Zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan over deze ontzettend coole, inspirerende onderneming.

We moeten wel

Helaas stelt niet elk bedrijf zich zo op. Een paar weken geleden las ik een pleidooi in het FD: ‘Haal ongezonde voeding uit de winkelschappen.’ Zorg dat je overconsumptie probeert tegen te gaan, dat is goed voor de gezondheid van mensen én voor onze planeet. Dus geen schappen vol met toegevoegde suikers, zouten en vetten. De reacties van twee spelers in de markt Kruidvat en Ahold zijn veelzeggend: ‘Uiteindelijk verkoop ik spullen. Dus het zou hypocriet zijn als ik zeg: ik ga overconsumptie tegen.’ En: ‘We willen voorkomen dat wij tegen klanten zeggen: dit moet je doen, dit is gezond. Dat is niet onze rol.’

Ze zeggen geen invloed te hebben op toeleveranciers. Als die niet meewerken om minder suiker, vet of zout in de producten te stoppen, ‘dan moet je wel, want niemand kan zoveel leveren als wij nodig hebben’. Kortom, ze hebben geen keuze. Met als argument dat de aandeelhouders en medewerkers voorgaan. Het verschil met Patagonia hoef ik niet uit te leggen.

Kopen zonder geld

Iets dichter bij huis, in het bijzonder in de kredietverlening, hebben we ook te maken met overconsumptie. Al sinds ikzelf actief ben in de financiële dienstverlening vraag ik mij af wat een consument eigenlijk aan consumptieve kredietjes heeft. Je hebt ze in allerlei smaken: creditcards, verzendhuiskredieten, flitskredieten, ga zo maar door. Feitelijk zijn ze er op gericht jou te laten consumeren zonder dat je eerst ergens voor hebt gespaard en dan een aankoop overweegt. Deze leningen zijn dus bedoeld om je laten kopen waar je nú geen geld voor hebt.

Sinds enige tijd springen Fintechs hierop in met een variant. Heel sneaky is de ordinaire lening ge-rebrand als buy now, pay later (BNPL). Het uitgangspunt is simpel: koop online een product, betaal bij het afrekenen een fractie van de kosten en de rest betaal je af in enkele weken of maanden. Een dergelijke optie zie je steeds vaker na de checkout van je winkelmandje. Grote BNPLspelers zijn Klarna, Affirm en Afterpay, maar ook Apple is hier mee bezig, samen met Goldman Sachs.

Stimuleren overconsumptie

BNPL groeit snel; de wereldwijde BNPL-uitgaven bedragen in 2025 volgens prognoses liefst 680 miljard dollar. De hoofdrolspelers in dit jonge segment hebben stuk voor stuk meervoudige unicorn -status en worden gezien als coole voorbeelden binnen de techwereld. Dat is geen goede zaak. Ze stimuleren overconsumptie en het maken van schulden, vaak onder jongeren. Hoe zij hun geld verdienen? Vooral door vergoedingen in rekening te brengen aan winkeliers. Die hopen hun omzet te verhogen en verwachten dat een klant eerder een aankoop doet wanneer die achteraf, gespreid en rentevrij kan betalen in plaats van in één keer. Boeterente voor laatbetalers is uiteraard ook onderdeel van het verdienmodel.

Keiharde schuld

Schokkend feit in een investor factsheet van Klarna: jongeren zijn het meest bevreesd voor respectievelijk creditcardschulden, oorlog, en de dood (bron: American Psychological Associations). Het pijnlijke is dat BNPL ook gewoon een keiharde schuld is. Wanneer zou je wel een krediet willen gebruiken? Bijvoorbeeld voor een studie of woning, dat levert op termijn meestal méér waarde op (je carrière of je huis). Maar als je die flatscreen na een tijdje hebt afbetaald, dan bezit die nog slechts een fractie van z’n waarde.

Nu kopen, straks betalen heeft alleen toegevoegde waarde voor de kredietaanbieder en haar investeerders. Vanuit kredietaanbieders is het eenvoudig bedacht: er is kennelijk vraag naar het kopen ‘op de pof’ (of die vraag is gecreëerd), dus waarom zou je dat niet faciliteren? Je kunt er fijn rendement mee maken, dus waarom je afvragen of je daadwerkelijk waarde toevoegt? Het is vergelijkbaar met Patagonia en Ahold; de één neemt zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid, de ander niet.

Reactie toevoegen

 
Meer over
Twee op drie Nederlandse starters geven woningmarktbeleid een onvoldoende

Twee op drie Nederlandse starters geven woningmarktbeleid een onvoldoende

Van alle starters op de Nederlandse woningmarkt geeft 66 procent het woningmarktbeleid van de afgelopen jaren een onvoldoende. Dit blijkt uit de Startersbarometer...

Goede bedoelingen

Goede bedoelingen

(Hergen Dutrieux, Viisi Hypotheken in VVP 5) Dat er veel minder beschikbare huizen dan woningzoekenden zijn, is natuurlijk al lang bekend. Dat de regering daar...

Duimpjes omhoog

Duimpjes omhoog

(Hergen Dutrieux, Viisi, in VVP 4-2022) Tevreden klanten, wie wil ze niet. Maar hoe doe je dat? Ik vind dat de Amerikaanse schoenen-en kledingverkoper Zappos er...

"Aantal starters dat huis kan kopen fors gestegen"

"Aantal starters dat huis kan kopen fors gestegen"

et aantal Nederlandse starters op de woningmarkt dat een huis kan kopen, is in drie maanden tijd met maar liefst 55 procent gestegen. Dit blijkt uit de startersbarometer...

Viisi Hypotheken: kunstwerk Joost Swarte als arbeidscontract

Viisi Hypotheken: kunstwerk Joost Swarte als arbeidscontract

Wie nieuw in dienst komt bij Viisi Hypotheken zet zijn handtekening voortaan op een kunstwerk van Joost Swarte. De illustratie is speciaal voor Viisi gemaakt en...

100.000 woningen per jaar? Dream on…

100.000 woningen per jaar? Dream on…

(Hergen Dutrieux, Viisi Hypotheken, in VVP 3-2022) Vrijwel geen dag gaat voorbij zonder bericht over het woningtekort. Terecht, het is een verlammend probleem...

Viisi Hypotheken opnieuw beste werkgever

Viisi Hypotheken opnieuw beste werkgever

Viisi Hypotheken is voor het vierde opeenvolgende jaar uitgeroepen tot beste werkgever van Nederland. Na de afgelopen drie jaar als eerste te zijn geëindigd...

Duurzame sapiens

Duurzame sapiens

(Hergen Dutrieux, Viisi, in rubriek Purpose in VVP 02-2022) De energieprijzen rijzen de pan uit en het blijft slecht gaan met het klimaat. We willen bovendien...

Twee op drie starters wil landelijk verbod op overbieden

Twee op drie starters wil landelijk verbod op overbieden

Er moet een verbod komen op het overbieden op koopwoningen, vindt 62 pocent van de door Viisi Hypotheken ondervraagden. Naast meer bouwen en een landelijk overbiedverbod,...

Viisi Hypotheken: "Maak geitenpaadjes op woningmarkt onmogelijk"

Viisi Hypotheken: "Maak geitenpaadjes op woningmarkt onmogelijk"

Maar liefst 85 procent van de inwoners van Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht vindt dat de gemeente van hun stad investeerders en particuliere beleggers de...