Terug naar de schoolbank

1. 30 september 2023, door Peter Post
2. 1 reactie

Sinds 2013 is er een verbod op provisiebeloning voor financieel intermediairs bij de verkoop van complexe en impactvolle financiële producten, zoals hypotheken, pensioenverzekeringen en levensverzekeringen. Ondanks veel weerstand in de branche, begreep (nagenoeg) iedereen wel waarom dat verbod noodzakelijk was. Verreweg de meeste consumenten beschikten en beschikken niet over voldoende kennis en ervaring om complexe financiële producten te kunnen doorgronden en waren en zijn dus aangewezen op professioneel advies. En daar kwam de beloningswijze van de adviseur in het vizier. Provisiebeloning en met name het gebrek aan transparantie daarover draagt het risico in zich dat adviseurs zich laten leiden door oneigenlijke financiële prikkels en het belang van de klant op de tweede plaats zetten.

Het verbod op provisiebeloning verschaft de consument duidelijkheid over wat nou precies de kosten voor advies en bemiddeling enerzijds en wat de kosten van het financiële product anderzijds zijn. Dit inzicht, in combinatie met het wegnemen van de zogenaamde ‘perverse’ provisieprikkels, zou het vertrouwen van de consument in de financiële sector moeten vergroten. Hoewel er genoeg kritiek is op de inhoud en vooral (uit)werking van het provisieverbod voor complexe en impactvolle financiële producten, is anno 2023 de communis opinio toch wel dat het zijn uitwerking niet heeft gemist en tevens heeft bijgedragen aan een beter imago van de branche. Grote schandalen zijn in ieder geval uitgebleven en dat is al heel wat, gezien de wat ‘turbulente’ geschiedenis van de financiële sector.

Actieve provisietransparantie

Bij het verbod op provisiebeloning voor financieel intermediairs bleven de niet-complexe producten (lees: particuliere schadeverzekeringen) buiten schot. Wel was er een verbod op bonusprovisie bij schadeverzekeringen, waardoor er geen prestatiebeloning voor financiële dienstverleners meer mag plaatsvinden voor het behalen van een bepaalde omzet of productie. Maar daar blijft het dus niet (meer) bij. De AFM pleit in de consultatiereactie op het ‘Besluit implementatie richtlijn verzekeringsdistributie’ door het ministerie van Financiën uit 2017 onder meer voor actieve transparantie over de hoogte van de provisie bij schadeverzekeringen. Verzekeringsadviseurs moeten consumenten, voordat ze een schadeverzekering afsluiten, informeren over de provisie die zij ontvangen. Nu hoeven ze dat nog alleen te doen als consumenten daar zelf om vragen. Met de invoering van de ‘Regeling actieve provisietransparantie’ moeten ze dat straks dus ook ongevraagd doen.

De uitwerking van deze actieve transparantie is echter weer een oer-Hollandse polderoplossing geworden. Want in plaats van het vermelden van de exacte bedragen die adviseurs krijgen voor het verkopen van een verzekering (tegenwoordig een fluittje van een cent met de beschikbare adviesapplicaties), heeft minister Kaag de Tweede Kamer laten weten te willen kiezen voor een ‘fijnmazig gemiddelde’. Alsof er zoiets is als een gemiddelde consument. De Consumentenbond spreekt dan ook niet geheel ten onrechte van ‘schijntransparantie’. Ook het Verbond van Verzekeraars, de AFM zelf en de zorgverzekeraars zien niets tot weinig in zo’n fijnmazig gemiddelde. Alleen de adviseurs zelf zien dat zitten en hebben dus een fraaie lobby-overwinning behaald in Den Haag.

Reddende engel

Maar intussen heeft de wal het schip gekeerd. De Raad van State heeft zich plots opgeworpen als de reddende engel en heeft het kabinet geadviseerd het besluit tot actieve provisietransparantie niet te nemen, tenzij aangepast. Al is in de motivatie van de Raad niets terug te vinden over dat fijnmazige gemiddelde… De Raad van State maakt zich vooral druk om de uitvoeringsgevolgen en mist in de regeling het antwoord op de vraag welk doel nou eigenlijk gediend wordt met deze regeling. Dat is overigens wel een hele pijnlijke vraag voor dit kabinet. De heren en dames van de Raad hebben nou eenmaal teveel fatsoen om het besluit broddelwerk te noemen.

De minister kan dus terug de schoolbanken in. Laten we hopen dat ze niet alleen de adviezen van de Raad in acht neemt, maar ook nog eens kijkt naar de inhoudelijke maatregelen…

(Redactie: sinds het verschijnen van dit artikel is het kabinet gevallen en dus demissionair. Het wachten lijkt op de volgende minister van Financiën.)

Reactie toevoegen

Naam

E-mailadres

Reactie

Organisatie

Telefoonnummer

VVPVIP HypothekenVVP Innovatie PlatformVIP SchadeVVP Twitter

Toevoegen 

Meer over

• Peter Post