Besteedbaar inkomen sinds 1977 nauwelijks gestegen

Geldautomaat 2017

Huishoudens hebben de afgelopen vier decennia nauwelijks meer te besteden gekregen, zo blijkt uit economisch onderzoek van de Rabobank. De middenklasse kreeg het vooral vanaf de eeuwwisseling voor de kiezen.

Volgens de onderzoekers van RaboResearch blijft de groei van het inkomen van huishoudens sterk achter bij de groei van de economie. Een gemiddeld huishouden uit 2014 heeft, na inflatiecorrectie en het meewegen van de toename van het aantal huishoudens in Nederland, maar 18 procent meer te besteden in vergelijking met 1977. Dat terwijl het besteedbaar inkomen van huishoudens in de jaren zestig en zeventig zelfs verdubbelde.

Bedrijfsleven en overheid kregen in de loop van de jaren een steeds zwaarder aandeel in het nationaal inkomen. De belastingdruk nam toe en de zorgkosten stegen. Bedrijven zorgen dan wel voor werkgelegenheid, maar Nederland heeft een relatief groot aandeel aan multinationals en de winsten komen vaak ten goede aan aandeelhouders in het buitenland. Als de winsten al in Nederland blijven, dan is dat bij een zeer klein percentage zeer vermogende huishoudens.

Winsten opgepot
De groeiende winsten zijn de afgelopen decennia ook steeds vaker opgepot, bij kapitaal terecht gekomen en dus veel minder aan arbeid besteed, meldt RaboResearch. Het arbeidsinkomensaandeel daalt structureel in alle Westerse landen. Bedroeg de arbeidsinkomensquote (AIQ) -aandeel arbeid in het nationaal inkomen- in de jaren zeventig nog gemiddeld 78,5 procent, in 2016 was dat 73 procent. Een belangrijke oorzaak van de daling, is technologische ontwikkeling. Naast automatisering, speelt flexibilisering van arbeid in Nederland een grote rol. Werknemers nemen daardoor een veel minder sterke positie in.

Maatschappelijke onvrede
De middengroep kampt vanaf pakweg de eeuwwisseling met banenverlies als gevolg van automatisering. De arbeidsparticipatie van middelbaar opgeleiden neemt af, de werkloosheid neemt structureel toe sinds het nieuwe millennium en het besteedbare inkomen van deze groep daalt. De ongelijkheid neemt echter verder toe, want de hoogste inkomensgroepen wisten de afgelopen 15 jaar wel van inkomensstijgingen te profiteren.

RaboResearch geeft aan, dat een dalend arbeidsinkomensaandeel en een stagnerend huishoudinkomen er uiteindelijk toe kunnen leiden ‘dat de maatschappelijke onvrede steeds groter wordt’. Dit zou ‘protectionisme en populisme gemakkelijk in de hand werken’. 

Opvallende flexibilisering
Rabobank doet een aantal voorzetten voor verbetering. Zo zou de nadruk moeten liggen op de ontwikkeling van relevante, technologische vaardigheden. Belastingen (dus ook de herverdeling van inkomens) zouden internationaal gecoördineerd moeten worden. Ook de onderhandelingspositie van werknemers moet anders en beter worden georganiseerd, vinden de onderzoekers, zeker gezien de tanende rol van vakbonden, die sinds de jaren zeventig in rap tempo leden verliezen. RaboResearch pleit daarnaast voor een onderzoek naar de opvallende flexibilisering in Nederland. Alleen Polen en Slowakije kenden sinds het begin van deze eeuw een sterkere groei van het aantal flexwerkers en zelfstandigen.

Reactie toevoegen

 
Inzetbaarheid van klanten staat bij ons op de eerste plaats

Inzetbaarheid van klanten staat bij ons op de eerste plaats

(Partner in Kennis a.s.r. in VVP 4, 2023) Zestig jaar geleden werd de eerste arbeidsongeschiktheidsverzekering geïntroduceerd door het wit-blauwe kruis, een...

Verplichte AOV? Verplicht advies!

Verplichte AOV? Verplicht advies!

(Annemieke Postema van AOVDdokter in VVP 4, 2023) Wel of geen verplichte AOV voor zelfstandigen? Of er in dit dossier een volgend hoofdstuk komt, is aan het nieuwe...

Nieuwe en tijdelijke vermogenstoetsuitzonderingen

Nieuwe en tijdelijke vermogenstoetsuitzonderingen

Bij ministeriële regeling wordt geregeld dat de volgende tegemoetkomingen kunnen worden uitgezonderd van de vermogenstoets voor toeslagen vanaf 2024: de tegemoetkomingen...

Minimumloon omhoog en invoering uniform uurloon per 1 januari 2024

Minimumloon omhoog en invoering uniform uurloon per 1 januari 2024

Op 1 januari 2024 gaat het wettelijk minimumloon omhoog met 3,75 procent. Het wettelijk bruto minimumuurloon voor werknemers van 21 jaar en ouder bedraagt dan 13,27...

Evolutie in plaats van revolutie

Evolutie in plaats van revolutie

(Verslag VVP Event Inkomen in VVP 4) De sociale zekerheid ontwikkelt zich op details, maar werkelijke verandering – voorzover nodig – laat op zich...

Extra maatregel om achterstanden bij sociaal-medische beoordelingen aan te pakken

Extra maatregel om achterstanden bij sociaal-medische beoordelingen aan te pakken

SZW neemt een extra tijdelijke maatregel om de UWV-achterstanden bij sociaal-medische beoordelingen terug te dringen. Deze maatregel houdt in dat voor mensen die...

Internetconsultatie Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden

Internetconsultatie Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden

De regels voor het werken met werknemers en zelfstandigen worden verduidelijkt. Hierdoor weten werkenden en werkgevenden sneller of een klus door een zelfstandige...

a.s.r. lanceert dekking WIA Excedent Bovenwettelijk

a.s.r. lanceert dekking WIA Excedent Bovenwettelijk

Naast WIA Excedent biedt a.s.r. nu ook WIA Excedent Bovenwettelijk aan. Deze dekking is specifiek voor alleen de medewerkers die meer verdienen dan het maximum WIA-loon....

Quantum Leben komt met Verzuim-ontzorgverzekering

Quantum Leben komt met Verzuim-ontzorgverzekering

Quantum Leben heeft een MKB Verzuim-ontzorgverzekering.gelanceerd. "Quantum Leben is een relatief nieuwe aanbieder in de collectieve inkomensmarkt. De introductie...

Hidde Coebergh naar Rabobank

Hidde Coebergh naar Rabobank

Hidde Coebergh treedt op 1 oktober toe tot het managementteam Klantbediening Particulieren van Rabobank met als primaire aandachtsgebieden Wonen en Hypotheken. Coebergh...