Balans tussen regels en eigen invulling

Jan Boerboom AFM

Leidraden van de AFM worden niet zelden benoemd als ‘regeltjes’. De term is illustratief voor het onderliggende gevoel: belemmerende verplichtingen, die tijdrovend zijn en innovatieve dienstverlening verhinderen. Maar de AFM zoekt juist de balans tussen regelgeving en eigen verantwoordelijkheid van de adviseur.

Als de AFM een leidraad publiceert, bijvoorbeeld over hypotheekadvies, is het doel om de kwaliteit van financiële dienstverlening te verhogen. Ten eerste moet de financiële dienstverlening die nog van onvoldoende kwaliteit is, zo snel mogelijk een voldoende niveau bereiken. Ten tweede biedt een voldoende niveau vaak de potentie om een goed of zelfs uitstekend niveau te behalen. Zo krijgen meer consumenten hoogwaardig financieel advies en neemt het vertrouwen in de gehele adviesmarkt toe. De keerzijde van de publicatie van leidraden, is dat de perceptie kan ontstaan dat de toezichthouder alleen waarde hecht aan ‘regeldenken’. Dit zou in de praktijk neerkomen op een adviesproces dat verwordt tot een af te lopen checklist, leidend tot een gevoel dat een eigen invulling niet langer wordt gewaardeerd. Hier is niemand bij gebaat: geen enkele klantsituatie laat zich immers volledig vatten in een leidraad. Tegelijkertijd moet het naleven van de wettelijke regels wel degelijk onderdeel zijn van een adviesproces. Uit de diverse onderzoeken naar de advieskwaliteit over impactvolle producten, blijkt dat een deel van de financieel adviseurs de regelgeving nog onvoldoende toepast. Als toezichthouder is het dan noodzakelijk om de regels onder de aandacht te brengen, waar nodig te verduidelijken en de naleving ervan te controleren.

Het is dus aan de AFM om de balans te bewaken tussen enerzijds het verduidelijken van de regels en anderzijds ruimte laten voor een eigen invulling door de adviseur. Eén van de belangrijkste manieren om deze balans te bereiken, is het uitgaan van de doelstellingen van de wetgever. Een voorbeeld is het inwinnen van kennis en ervaring bij advies. De AFM zou hierover kunnen zeggen: dit moet nu eenmaal, dus win het in en pas het toe. Het is echter zinvoller om de doelstelling van de wetgever hierbij te betrekken. Kennis en ervaring vormt een integraal onderdeel van het klantprofiel en kan zo worden benut in het adviesproces, bijvoorbeeld wanneer de klant wil afwijken van het advies.

Daarnaast kunnen de toon van uitleg van het advies op kennis en ervaring worden aangepast. Door de doelstelling te benoemen, wordt de toepasbaarheid duidelijker en blijft er ruimte voor een eigen invulling. Daarnaast passen we de stijl van publicaties aan op de stand van de markt. In de in maart gepubliceerde Visie op roboadvies, zijn veel voorbeelden opgenomen, omdat deze markt nog nieuw is. Deze voorbeelden komen voort uit gesprekken met de markt en kunnen helpen om te illustreren hoe de AFM bepaalde normen interpreteert. Zo bieden we concrete voorbeelden over het signaleren van tegenstrijdige antwoorden en het meten van twijfel bij geautomatiseerd advies. In de herziene leidraad over tweedepijler-pensioenadvies (gepubliceerd in augustus), werken we juist niet met voorbeelden, omdat we ervan uitgaan dat financieel adviseurs na de eerdere publicaties over dit onderwerp zelfstandig invulling zullen geven aan de normen. Zo proberen we voor iedere publicatie de meest passende stijl te kiezen.

Ondanks het benoemen van de doelstellingen en het aanpassen van de stijl, is het onvermijdelijk dat een leidraad door iedereen anders wordt ervaren. Sommigen vinden de verduidelijkingen concreet en bruikbaar, anderen ervaren de publicaties misschien als belerend of belemmerend. Vanwege de verschillen in voorkeuren kunnen we met een marktbrede publicatie nooit inspelen op ieders behoefte. De AFM staat daarnaast natuurlijk wel open voor individuele vragen die kunnen worden gesteld via het Ondernemersloket. Of via de InnovationHub, wanneer het knellende wet- of regelgeving met betrekking tot innovatieve financiële producten en diensten betreft.

‘Perceptie kan ontstaan dat AFM alleen waarde hecht aan regeldenken’

Specifiek aan financieel adviseurs zou ik een aantal suggesties willen geven. Ook als u soms het gevoel heeft dat een leidraad beknellend werkt, nodig ik u uit om toch te kijken hoe u er uw voordeel mee kunt doen. Bij de toepassing ervan in uw dagelijkse adviespraktijk, kunt u rekening houden met de doelstellingen van de normen om deze naar uw beste inzicht toe te passen. Want hoewel de AFM zich inzet voor de kwaliteit en toegankelijkheid van financiële dienstverlening, is het dankzij uw adviezen dat consumenten in staat zijn om de juiste, impactvolle financiële keuzes te maken. Neem daarom de regels in acht, maar vertrouw ook vooral op uw eigen professionaliteit.

Reactie toevoegen

 
Editie
Meer over
AFM wijst op risico’s van ‘Buy Now, Pay Later’

AFM wijst op risico’s van ‘Buy Now, Pay Later’

De norm om direct te betalen of eerst te sparen kan door ‘Buy Now, Pay Later’ veranderen. Hierdoor kan ‘schuldgewenning’ ontstaan. Dat vindt...

Betalingsachterstanden vooral bij koopstarter met hoge hypotheek

Betalingsachterstanden vooral bij koopstarter met hoge hypotheek

In de groep koopstarters met hoge hypotheken komen betalingsachterstanden het meest voor. Dat blijkt uit een AFM-analyse van de financiële situatie van huishoudens...

AFM en DSI verlengen convenant vakbekwaamheid

AFM en DSI verlengen convenant vakbekwaamheid

De AFM en Stichting DSI hebben het convenant verlengd dat zij sinds 2018 hebben met betrekking tot de vakbekwaamheid van medewerkers die informeren of adviseren...

Adfiz: "Controleer diploma's"

Adfiz: "Controleer diploma's"

“Zorg voor controle op diploma’s, zodat je adviesbevoegdheid op orde is voor alle gebieden waar je actief bent.” Aldus Adfiz in reactie op de AFM...

Duurzaamheidsinformatie kan over de hele linie begrijpelijker en concreter

Duurzaamheidsinformatie kan over de hele linie begrijpelijker en concreter

Uit AFM-onderzoek blijkt dat de duurzaamheidsinformatie die wordt verstrekt door banken, verzekeraars, pensioenuitvoerders, beleggingsondernemingen en beheerders...

Onderscheid tussen Wft-advies en advies over keuzes

Onderscheid tussen Wft-advies en advies over keuzes

In een voorlopige leidraad keuzebegeleiding behandelt de AFM het onderscheid tussen Wft-advies en advies over keuzes door pensioenuitvoerders. De toezichthouder...

AFM publiceert voorlopige leidraad keuzebegeleiding

AFM publiceert voorlopige leidraad keuzebegeleiding

In een voorlopige leidraad verduidelijkt de AFM hoe pensioenuitvoerders aan de nieuwe keuzebegeleidingsnorm uit de Wet toekomst pensioenen kunnen voldoen. Er zijn...

AFM: “Eenvoudige toegang en bedieningsgemak komen met een prijs”

AFM: “Eenvoudige toegang en bedieningsgemak komen met een prijs”

Execution only mag niet te makkelijk zijn, want dan kan het zeker kwetsbare groepen verleiden tot onverstandige financiële beslissingen. Aldus de AFM in haar...

Kifid wil impasse rondom berekening teveel betaald rente doorbreken

Kifid wil impasse rondom berekening teveel betaald rente doorbreken

DNB stopte per 1 april met het publiceren van de rentereeks voor doorlopend consumptief krediet en dus is het de vraag welke referentierente kredietverstrekkers...

AFM-boete van 50.000 euro voor Marry Plat

AFM-boete van 50.000 euro voor Marry Plat

De AFM heeft op 20 september 2022 een last onder dwangsom opgelegd van 50.000 euro aan Marry Plat. Dit omdat zij geen gehoor heeft gegeven aan informatieverzoeken...